Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 2.4 trang 46 SGK Toán 11

Bài 5. Dãy số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong các dãy số (un)(u_n) sau, dãy số nào bị chặn dưới, bị chặn trên, bị chặn?

a) un=n−1u_n = n - 1;

b) un=n+1n+2u_n = \dfrac{n+1}{n+2};

c) un=sin⁡nu_n = \sin n;

d) un=(−1)n−1n2u_n = (-1)^{n-1} n^2.

Lời giải

Nhắc lại khái niệm. Dãy (un)(u_n) gọi là *bị chặn trên* nếu tồn tại số MM sao cho un≤Mu_n \le M với mọi n∈N∗n \in \mathbb{N}^*; *bị chặn dưới* nếu tồn tại số mm sao cho un≥mu_n \ge m với mọi n∈N∗n \in \mathbb{N}^*; *bị chặn* nếu vừa bị chặn trên vừa bị chặn dưới.

a) un=n−1u_n = n - 1.

Với mọi n≥1n \ge 1 ta có un=n−1≥1−1=0u_n = n - 1 \ge 1 - 1 = 0, nên dãy bị chặn dưới (chẳng hạn bởi 00).

Khi nn tăng lên vô hạn thì un=n−1u_n = n - 1 lớn tuỳ ý, nên không có số MM nào để un≤Mu_n \le M với mọi nn. Vậy dãy không bị chặn trên, do đó không bị chặn.

b) un=n+1n+2u_n = \dfrac{n+1}{n+2}.

Vì n+1>0n + 1 > 0 và n+2>0n + 2 > 0 nên un>0u_n > 0 với mọi nn, suy ra dãy bị chặn dưới (bởi 00).

Mặt khác un=n+1n+2=1−1n+2<1u_n = \dfrac{n+1}{n+2} = 1 - \dfrac{1}{n+2} < 1 với mọi nn, nên dãy bị chặn trên (bởi 11).

Vậy 0<un<10 < u_n < 1 với mọi nn, dãy vừa bị chặn trên vừa bị chặn dưới nên bị chặn.

c) un=sin⁡nu_n = \sin n.

Với mọi nn ta luôn có −1≤sin⁡n≤1-1 \le \sin n \le 1, tức là −1≤un≤1-1 \le u_n \le 1.

Dãy bị chặn dưới (bởi −1-1) và bị chặn trên (bởi 11) nên bị chặn.

d) un=(−1)n−1n2u_n = (-1)^{n-1} n^2.

Khi nn lẻ: un=n2>0u_n = n^2 > 0, và n2n^2 lớn tuỳ ý khi nn tăng, nên dãy không bị chặn trên.

Khi nn chẵn: un=−n2<0u_n = -n^2 < 0, và −n2-n^2 nhỏ tuỳ ý khi nn tăng, nên dãy không bị chặn dưới.

Vậy dãy không bị chặn trên, không bị chặn dưới, do đó không bị chặn.

Đáp số

a) Bị chặn dưới (bởi 0); không bị chặn trên nên không bị chặn.b) Bị chặn (vì 0<un<10 < u_n < 1): bị chặn trên và bị chặn dưới.c) Bị chặn (vì −1≤sin⁡n≤1-1 \le \sin n \le 1): bị chặn trên và bị chặn dưới.d) Không bị chặn trên, không bị chặn dưới nên không bị chặn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.