Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 1.5 trang 16 SGK Toán 11

Bài 2. Công thức lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Chứng minh các đẳng thức:

a) cos⁡4α−sin⁡4α=2cos⁡2α−1\cos^4\alpha - \sin^4\alpha = 2\cos^2\alpha - 1;

b) cos⁡2α+tan⁡2α−1sin⁡2α=tan⁡2α\dfrac{\cos^2\alpha + \tan^2\alpha - 1}{\sin^2\alpha} = \tan^2\alpha.

Lời giải

a) Chứng minh cos⁡4α−sin⁡4α=2cos⁡2α−1\cos^4\alpha - \sin^4\alpha = 2\cos^2\alpha - 1.

Biến đổi vế trái, coi cos⁡4α−sin⁡4α\cos^4\alpha - \sin^4\alpha là hiệu hai bình phương:

cos⁡4α−sin⁡4α=(cos⁡2α)2−(sin⁡2α)2=(cos⁡2α−sin⁡2α)(cos⁡2α+sin⁡2α).\cos^4\alpha - \sin^4\alpha = \left(\cos^2\alpha\right)^2 - \left(\sin^2\alpha\right)^2 = \left(\cos^2\alpha - \sin^2\alpha\right)\left(\cos^2\alpha + \sin^2\alpha\right).

Vì cos⁡2α+sin⁡2α=1\cos^2\alpha + \sin^2\alpha = 1 nên:

cos⁡4α−sin⁡4α=cos⁡2α−sin⁡2α.\cos^4\alpha - \sin^4\alpha = \cos^2\alpha - \sin^2\alpha.

Thay sin⁡2α=1−cos⁡2α\sin^2\alpha = 1 - \cos^2\alpha:

cos⁡2α−sin⁡2α=cos⁡2α−(1−cos⁡2α)=2cos⁡2α−1.\cos^2\alpha - \sin^2\alpha = \cos^2\alpha - \left(1 - \cos^2\alpha\right) = 2\cos^2\alpha - 1.

Vậy cos⁡4α−sin⁡4α=2cos⁡2α−1\cos^4\alpha - \sin^4\alpha = 2\cos^2\alpha - 1 (đpcm).

b) Chứng minh cos⁡2α+tan⁡2α−1sin⁡2α=tan⁡2α\dfrac{\cos^2\alpha + \tan^2\alpha - 1}{\sin^2\alpha} = \tan^2\alpha (điều kiện cos⁡α≠0\cos\alpha \neq 0, sin⁡α≠0\sin\alpha \neq 0).

Biến đổi tử thức của vế trái. Nhóm cos⁡2α−1=−sin⁡2α\cos^2\alpha - 1 = -\sin^2\alpha:

cos⁡2α+tan⁡2α−1=(cos⁡2α−1)+tan⁡2α=−sin⁡2α+tan⁡2α.\cos^2\alpha + \tan^2\alpha - 1 = \left(\cos^2\alpha - 1\right) + \tan^2\alpha = -\sin^2\alpha + \tan^2\alpha.

Thay tan⁡2α=sin⁡2αcos⁡2α\tan^2\alpha = \dfrac{\sin^2\alpha}{\cos^2\alpha}:

−sin⁡2α+sin⁡2αcos⁡2α=sin⁡2α(1cos⁡2α−1)=sin⁡2α⋅1−cos⁡2αcos⁡2α=sin⁡2α⋅sin⁡2αcos⁡2α=sin⁡2α⋅tan⁡2α.-\sin^2\alpha + \dfrac{\sin^2\alpha}{\cos^2\alpha} = \sin^2\alpha\left(\dfrac{1}{\cos^2\alpha} - 1\right) = \sin^2\alpha \cdot \dfrac{1 - \cos^2\alpha}{\cos^2\alpha} = \sin^2\alpha \cdot \dfrac{\sin^2\alpha}{\cos^2\alpha} = \sin^2\alpha \cdot \tan^2\alpha.

Do đó:

cos⁡2α+tan⁡2α−1sin⁡2α=sin⁡2α⋅tan⁡2αsin⁡2α=tan⁡2α.\dfrac{\cos^2\alpha + \tan^2\alpha - 1}{\sin^2\alpha} = \dfrac{\sin^2\alpha \cdot \tan^2\alpha}{\sin^2\alpha} = \tan^2\alpha.

Vậy cos⁡2α+tan⁡2α−1sin⁡2α=tan⁡2α\dfrac{\cos^2\alpha + \tan^2\alpha - 1}{\sin^2\alpha} = \tan^2\alpha (đpcm).

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.