Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.36 trang 72 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương IV   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, cho A(1;2)A(1;2), B(3;4)B(3;4), C(−1;−2)C(-1;-2) và D(6;5)D(6;5).

a) Tìm toạ độ của các vectơ AB→\overrightarrow{AB} và CD→\overrightarrow{CD}.

b) Hãy giải thích tại sao các vectơ AB→\overrightarrow{AB} và CD→\overrightarrow{CD} cùng phương.

c) Giả sử EE là điểm có toạ độ (a;1)(a;1). Tìm aa để các vectơ AC→\overrightarrow{AC} và BE→\overrightarrow{BE} cùng phương.

d) Với aa tìm được, hãy biểu thị vectơ AE→\overrightarrow{AE} theo các vectơ AB→\overrightarrow{AB} và AC→\overrightarrow{AC}.

Lời giải

a) Toạ độ các vectơ AB→\overrightarrow{AB} và CD→\overrightarrow{CD}

Với A(1;2)A(1;2), B(3;4)B(3;4):
AB→=(3−1 ; 4−2)=(2 ; 2).\overrightarrow{AB}=(3-1\,;\,4-2)=(2\,;\,2).

Với C(−1;−2)C(-1;-2), D(6;5)D(6;5):
CD→=(6−(−1) ; 5−(−2))=(7 ; 7).\overrightarrow{CD}=(6-(-1)\,;\,5-(-2))=(7\,;\,7).

b) Giải thích AB→\overrightarrow{AB} và CD→\overrightarrow{CD} cùng phương

Ta có AB→=(2;2)\overrightarrow{AB}=(2;2) và CD→=(7;7)\overrightarrow{CD}=(7;7). Nhận thấy
CD→=(7;7)=72 (2;2)=72 AB→.\overrightarrow{CD}=(7;7)=\tfrac{7}{2}\,(2;2)=\tfrac{7}{2}\,\overrightarrow{AB}.
Vì CD→=72 AB→\overrightarrow{CD}=\dfrac{7}{2}\,\overrightarrow{AB} (tồn tại số k=72k=\dfrac{7}{2} để CD→=k AB→\overrightarrow{CD}=k\,\overrightarrow{AB}) nên hai vectơ AB→\overrightarrow{AB} và CD→\overrightarrow{CD} cùng phương.

(Có thể kiểm tra bằng điều kiện toạ độ: 2⋅7−2⋅7=02\cdot 7-2\cdot 7=0.)

c) Tìm aa để AC→\overrightarrow{AC} và BE→\overrightarrow{BE} cùng phương

Với A(1;2)A(1;2), C(−1;−2)C(-1;-2):
AC→=(−1−1 ; −2−2)=(−2 ; −4).\overrightarrow{AC}=(-1-1\,;\,-2-2)=(-2\,;\,-4).

Với B(3;4)B(3;4), E(a;1)E(a;1):
BE→=(a−3 ; 1−4)=(a−3 ; −3).\overrightarrow{BE}=(a-3\,;\,1-4)=(a-3\,;\,-3).

Hai vectơ AC→=(−2;−4)\overrightarrow{AC}=(-2;-4) và BE→=(a−3;−3)\overrightarrow{BE}=(a-3;-3) cùng phương khi và chỉ khi
(−2)⋅(−3)−(−4)⋅(a−3)=0.(-2)\cdot(-3)-(-4)\cdot(a-3)=0.
Suy ra
6+4(a−3)=0 ⇔ 4a−6=0 ⇔ a=32.6+4(a-3)=0\ \Leftrightarrow\ 4a-6=0\ \Leftrightarrow\ a=\dfrac{3}{2}.

Vậy a=32a=\dfrac{3}{2}, tức E(32 ; 1)E\left(\dfrac{3}{2}\,;\,1\right).

d) Biểu thị AE→\overrightarrow{AE} theo AB→\overrightarrow{AB} và AC→\overrightarrow{AC}

Với a=32a=\dfrac{3}{2} ta có E(32;1)E\left(\dfrac{3}{2};1\right), nên
AE→=(32−1 ; 1−2)=(12 ; −1).\overrightarrow{AE}=\left(\dfrac{3}{2}-1\,;\,1-2\right)=\left(\dfrac{1}{2}\,;\,-1\right).

Giả sử AE→=x AB→+y AC→\overrightarrow{AE}=x\,\overrightarrow{AB}+y\,\overrightarrow{AC} với AB→=(2;2)\overrightarrow{AB}=(2;2), AC→=(−2;−4)\overrightarrow{AC}=(-2;-4). Theo toạ độ:
{2x−2y=122x−4y=−1\begin{cases}2x-2y=\dfrac{1}{2}\\[4pt]2x-4y=-1\end{cases}

Trừ hai phương trình vế theo vế: 2y=32⇒y=342y=\dfrac{3}{2}\Rightarrow y=\dfrac{3}{4}. Thay vào phương trình đầu: 2x−32=12⇒2x=2⇒x=12x-\dfrac{3}{2}=\dfrac{1}{2}\Rightarrow 2x=2\Rightarrow x=1.

Vậy
AE→=AB→+34 AC→.\overrightarrow{AE}=\overrightarrow{AB}+\dfrac{3}{4}\,\overrightarrow{AC}.

*Kiểm tra:* AB→+34AC→=(2;2)+34(−2;−4)=(2;2)+(−32;−3)=(12;−1)=AE→.\overrightarrow{AB}+\dfrac{3}{4}\overrightarrow{AC}=(2;2)+\dfrac{3}{4}(-2;-4)=(2;2)+\left(-\dfrac{3}{2};-3\right)=\left(\dfrac{1}{2};-1\right)=\overrightarrow{AE}. ✓

Đáp số

AB→=(2;2)\overrightarrow{AB}=(2;2), CD→=(7;7)\overrightarrow{CD}=(7;7)đpcm (vì CD→=3,5 AB→\overrightarrow{CD}=3,5\,\overrightarrow{AB})a=1,5a=1,5AE→=AB→+0,75 AC→\overrightarrow{AE}=\overrightarrow{AB}+0,75\,\overrightarrow{AC}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.