Giải Vận dụng 2 trang 53 SGK Toán 10
Đề bài
Tại một vùng biển giữa đất liền và một đảo, người ta phân định một đường ranh giới cách đều đất liền và đảo (H.7.28). Coi bờ biển vùng đất liền đó là một đường thẳng và đảo là hình tròn. Hỏi đường ranh giới nói trên có hình gì? Vì sao?
Hình 7.28: Bên trái là vùng đất liền (màu vàng) có bờ biển là một đường thẳng đứng; song song bên trái bờ biển có một đường thẳng đứt nét (đường chuẩn Δ). Bên phải là vùng biển, trong đó có đảo là hình tròn tâm O (màu xanh lá). Điểm H nằm trên bờ biển (đường thẳng), điểm M nằm trong biển sao cho đoạn HM vuông góc với bờ biển và HM được đánh dấu bằng hai gạch (bằng nhau). Từ M nối tới A rồi tới tâm O; các đoạn MA và đoạn từ A tới đường tròn (bán kính) được đánh dấu bằng các gạch thể hiện M cách đều bờ biển (qua H) và cách đều đảo. Tức khoảng cách từ M tới bờ biển bằng khoảng cách từ M tới đường tròn (tâm O).
Lời giải
Phân tích đề bài.
Gọi đường thẳng là bờ biển (coi là một đường thẳng), còn đảo là hình tròn tâm bán kính . Đường ranh giới là tập hợp các điểm ở vùng biển sao cho:
Diễn đạt hai khoảng cách theo công thức.
- Gọi là chân đường vuông góc hạ từ xuống bờ biển . Khi đó khoảng cách từ tới bờ biển là .
- Vì đảo là hình tròn tâm bán kính và nằm ngoài hình tròn, nên khoảng cách từ tới đảo (tới mép đảo) là:
Điều kiện cách đều trở thành:
Biến đổi vế phải thành khoảng cách tới một đường thẳng cố định.
Kẻ đường thẳng song song với bờ biển , nằm về phía đất liền và cách một khoảng đúng bằng (đường đứt nét trong H.7.28). Với mọi điểm ở phía vùng biển, khoảng cách từ tới bằng khoảng cách từ tới cộng thêm :
Thay vào ta được:
Kết luận.
Đẳng thức nghĩa là: điểm luôn cách đều một điểm cố định và một đường thẳng cố định (với ). Theo định nghĩa, đó chính là tập hợp các điểm tạo thành một đường parabol có:
- tiêu điểm là tâm của đảo,
- đường chuẩn là đường thẳng (song song với bờ biển, nằm phía đất liền và cách bờ biển một khoảng bằng bán kính của đảo).
Vậy đường ranh giới có hình một parabol nhận tâm đảo làm tiêu điểm và đường thẳng nói trên làm đường chuẩn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.