Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Vận dụng 2 trang 53 SGK Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tại một vùng biển giữa đất liền và một đảo, người ta phân định một đường ranh giới cách đều đất liền và đảo (H.7.28). Coi bờ biển vùng đất liền đó là một đường thẳng và đảo là hình tròn. Hỏi đường ranh giới nói trên có hình gì? Vì sao?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 53 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.28: Bên trái là vùng đất liền (màu vàng) có bờ biển là một đường thẳng đứng; song song bên trái bờ biển có một đường thẳng đứt nét (đường chuẩn Δ). Bên phải là vùng biển, trong đó có đảo là hình tròn tâm O (màu xanh lá). Điểm H nằm trên bờ biển (đường thẳng), điểm M nằm trong biển sao cho đoạn HM vuông góc với bờ biển và HM được đánh dấu bằng hai gạch (bằng nhau). Từ M nối tới A rồi tới tâm O; các đoạn MA và đoạn từ A tới đường tròn (bán kính) được đánh dấu bằng các gạch thể hiện M cách đều bờ biển (qua H) và cách đều đảo. Tức khoảng cách từ M tới bờ biển bằng khoảng cách từ M tới đường tròn (tâm O).

Lời giải

Phân tích đề bài.

Gọi đường thẳng là bờ biển dd (coi là một đường thẳng), còn đảo là hình tròn tâm OO bán kính RR. Đường ranh giới là tập hợp các điểm MM ở vùng biển sao cho:

khoảng cách từ M tới bờ biển=khoảng cách từ M tới đảo.\text{khoảng cách từ } M \text{ tới bờ biển} = \text{khoảng cách từ } M \text{ tới đảo.}

Diễn đạt hai khoảng cách theo công thức.

- Gọi HH là chân đường vuông góc hạ từ MM xuống bờ biển dd. Khi đó khoảng cách từ MM tới bờ biển là MH=d(M,d)MH = d(M, d).
- Vì đảo là hình tròn tâm OO bán kính RR và MM nằm ngoài hình tròn, nên khoảng cách từ MM tới đảo (tới mép đảo) là:
MO−R.MO - R.

Điều kiện cách đều trở thành:
d(M,d)=MO−R⟺MO=d(M,d)+R.(∗)d(M, d) = MO - R \quad\Longleftrightarrow\quad MO = d(M, d) + R. \qquad (*)

Biến đổi vế phải thành khoảng cách tới một đường thẳng cố định.

Kẻ đường thẳng Δ\Delta song song với bờ biển dd, nằm về phía đất liền và cách dd một khoảng đúng bằng RR (đường đứt nét trong H.7.28). Với mọi điểm MM ở phía vùng biển, khoảng cách từ MM tới Δ\Delta bằng khoảng cách từ MM tới dd cộng thêm RR:
d(M,Δ)=d(M,d)+R.d(M, \Delta) = d(M, d) + R.

Thay vào (∗)(*) ta được:
MO=d(M,Δ).MO = d(M, \Delta).

Kết luận.

Đẳng thức MO=d(M,Δ)MO = d(M, \Delta) nghĩa là: điểm MM luôn cách đều một điểm cố định OO và một đường thẳng cố định Δ\Delta (với O∉ΔO \notin \Delta). Theo định nghĩa, đó chính là tập hợp các điểm tạo thành một đường parabol có:
- tiêu điểm là tâm OO của đảo,
- đường chuẩn là đường thẳng Δ\Delta (song song với bờ biển, nằm phía đất liền và cách bờ biển một khoảng bằng bán kính RR của đảo).

Vậy đường ranh giới có hình một parabol nhận tâm đảo OO làm tiêu điểm và đường thẳng Δ\Delta nói trên làm đường chuẩn.

Đáp số

Đường ranh giới là một parabol có tiêu điểm là tâm O của đảo và đường chuẩn là đường thẳng song song với bờ biển, nằm phía đất liền, cách bờ biển một khoảng bằng bán kính R của đảo

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.