Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Vận dụng trang 41 SGK Toán 10

Bài 20. Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng. Góc và khoảng cách   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhân dịp nghỉ hè, Nam về quê ở với ông bà nội. Nhà ông bà nội có một ao cá có dạng hình chữ nhật ABCDABCD với chiều dài AD=15AD = 15 m, chiều rộng AB=12AB = 12 m. Phần tam giác DEFDEF là nơi ông bà nuôi vịt, AE=5AE = 5 m, CF=6CF = 6 m (H.7.11).

a) Chọn hệ trục toạ độ OxyOxy, có điểm OO trùng với điểm BB, các tia OxOx, OyOy tương ứng trùng với các tia BCBC, BABA. Chọn 1 đơn vị độ dài trên mặt phẳng toạ độ tương ứng với 1 m trong thực tế. Hãy xác định toạ độ của các điểm AA, BB, CC, DD, EE, FF và viết phương trình đường thẳng EFEF.

b) Nam đứng ở vị trí BB câu cá và có thể quăng lưỡi câu xa 10,7 m. Hỏi lưỡi câu có thể rơi vào nơi nuôi vịt hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 41 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.11: Ao cá hình chữ nhật ABCD. Các đỉnh: A ở góc trên bên trái, D ở góc trên bên phải, B ở góc dưới bên trái, C ở góc dưới bên phải. E nằm trên cạnh AD (cạnh trên), gần A, với AE = 5 m. F nằm trên cạnh DC (cạnh phải), với CF = 6 m. Đoạn thẳng EF (màu đỏ) nối E với F cắt qua ao. Chiều dài AD = 15 m, chiều rộng AB = 12 m. Tam giác DEF (góc trên bên phải) là nơi nuôi vịt. Có hình người câu cá đứng ở vị trí B.

Lời giải

a) Xác định toạ độ các điểm và viết phương trình đường thẳng EF

Chọn hệ trục OxyOxy với O≡BO \equiv B, tia OxOx trùng tia BCBC, tia OyOy trùng tia BABA, mỗi đơn vị ứng với 11 m.

Vì ABCDABCD là hình chữ nhật có AD=15AD = 15 m, AB=12AB = 12 m nên BC=AD=15BC = AD = 15 m và DC=AB=12DC = AB = 12 m. Do đó:

- B≡O=(0; 0)B \equiv O = (0;\,0).
- CC nằm trên tia OxOx, BC=15⇒C=(15; 0)BC = 15 \Rightarrow C = (15;\,0).
- AA nằm trên tia OyOy, BA=12⇒A=(0; 12)BA = 12 \Rightarrow A = (0;\,12).
- D=(15; 12)D = (15;\,12) (đỉnh đối diện BB).

EE nằm trên cạnh ADAD với AE=5AE = 5 m, tính từ A(0;12)A(0;12) về phía DD nên:
E=(5; 12).E = (5;\,12).

FF nằm trên cạnh DCDC với CF=6CF = 6 m, tính từ C(15;0)C(15;0) lên phía DD nên:
F=(15; 6).F = (15;\,6).

Phương trình đường thẳng EFEF:

Véctơ chỉ phương của EFEF là
EF⃗=(15−5; 6−12)=(10; −6),\vec{EF} = (15-5;\,6-12) = (10;\,-6),
chọn u⃗=(5; −3)\vec{u} = (5;\,-3). Suy ra véctơ pháp tuyến n⃗=(3; 5)\vec{n} = (3;\,5).

Đường thẳng EFEF đi qua E(5;12)E(5;12) với pháp tuyến (3;5)(3;5):
3(x−5)+5(y−12)=0⇔3x+5y−75=0.3(x-5) + 5(y-12) = 0 \Leftrightarrow 3x + 5y - 75 = 0.

Kiểm tra với F(15;6)F(15;6): 3⋅15+5⋅6−75=45+30−75=03\cdot 15 + 5\cdot 6 - 75 = 45 + 30 - 75 = 0 (thoả mãn).

Vậy EF: 3x+5y−75=0.EF:\ 3x + 5y - 75 = 0.

b) Lưỡi câu có rơi vào nơi nuôi vịt hay không?

Nơi nuôi vịt là tam giác DEFDEF nằm phía bên kia đường thẳng EFEF (về phía đỉnh DD) so với vị trí BB. Vì vậy, khoảng cách gần nhất từ BB tới vùng nuôi vịt chính là khoảng cách từ BB đến đường thẳng EFEF.

Khoảng cách từ B(0;0)B(0;0) đến EF: 3x+5y−75=0EF:\ 3x+5y-75=0:
d(B, EF)=∣3⋅0+5⋅0−75∣32+52=7534≈12,86 (m).d(B,\,EF) = \frac{|3\cdot 0 + 5\cdot 0 - 75|}{\sqrt{3^2 + 5^2}} = \frac{75}{\sqrt{34}} \approx 12{,}86\ (\text{m}).

Nam chỉ quăng lưỡi câu xa tối đa 10,710{,}7 m, mà
10,7<12,86≈d(B, EF).10{,}7 < 12{,}86 \approx d(B,\,EF).

Do đó lưỡi câu không thể chạm tới đường thẳng EFEF, càng không thể rơi vào tam giác DEFDEF.

Kết luận: Lưỡi câu không thể rơi vào nơi nuôi vịt.

Đáp số

A(0;12)A(0;12), B(0;0)B(0;0), C(15;0)C(15;0), D(15;12)D(15;12), E(5;12)E(5;12), F(15;6)F(15;6); EF:3x+5y−75=0EF: 3x+5y-75=0Không, vì d(B,EF)=7534≈12,86d(B,EF)=\dfrac{75}{\sqrt{34}}\approx 12,86 m >10,7> 10,7 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.