Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.17 trang 24 SGK Toán 10

Bài tập cuối Bài 17. Dấu của tam thức bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tìm các giá trị của tham số mm để tam thức bậc hai sau dương với mọi x∈Rx \in \mathbb{R}:
x2+(m+1)x+2m+3x^2 + (m + 1)x + 2m + 3.

Lời giải

Phân tích. Tam thức f(x)=x2+(m+1)x+2m+3f(x) = x^2 + (m+1)x + 2m+3 có hệ số a=1>0a = 1 > 0.

Theo định lí về dấu của tam thức bậc hai, f(x)>0f(x) > 0 với mọi x∈Rx \in \mathbb{R} khi và chỉ khi:
{a>0Δ<0\begin{cases} a > 0 \\ \Delta < 0 \end{cases}

Vì a=1>0a = 1 > 0 đã thỏa mãn, nên điều kiện còn lại là Δ<0\Delta < 0.

Tính Δ\Delta.
Δ=(m+1)2−4⋅1⋅(2m+3)=m2+2m+1−8m−12=m2−6m−11.\Delta = (m+1)^2 - 4 \cdot 1 \cdot (2m+3) = m^2 + 2m + 1 - 8m - 12 = m^2 - 6m - 11.

Giải bất phương trình Δ<0\Delta < 0:
m2−6m−11<0.m^2 - 6m - 11 < 0.

Xét phương trình m2−6m−11=0m^2 - 6m - 11 = 0 có Δ′=9+11=20>0\Delta' = 9 + 11 = 20 > 0, hai nghiệm:
m=3±20=3±25.m = 3 \pm \sqrt{20} = 3 \pm 2\sqrt{5}.

Tam thức theo mm có hệ số bậc hai dương nên m2−6m−11<0m^2 - 6m - 11 < 0 khi mm nằm giữa hai nghiệm:
3−25<m<3+25.3 - 2\sqrt{5} < m < 3 + 2\sqrt{5}.

Kết luận. Tam thức đã cho dương với mọi x∈Rx \in \mathbb{R} khi và chỉ khi 3−25<m<3+253 - 2\sqrt{5} < m < 3 + 2\sqrt{5}.

Kiểm tra lại. Chẳng hạn lấy m=3m = 3 (thuộc khoảng vì 3−25≈−1,473 - 2\sqrt{5} \approx -1,47 và 3+25≈7,473 + 2\sqrt{5} \approx 7,47): Δ=9−18−11=−20<0\Delta = 9 - 18 - 11 = -20 < 0, tam thức x2+4x+9=(x+2)2+5>0x^2 + 4x + 9 = (x+2)^2 + 5 > 0 với mọi xx — đúng.

Đáp số

3−25<m<3+253 - 2\sqrt{5} < m < 3 + 2\sqrt{5}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.