Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 3.8 trang 42 SGK Toán 10

Bài 6. Hệ thức lượng trong tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một tàu đánh cá xuất phát từ cảng AA, đi theo hướng S70∘ES70^\circ E với vận tốc 70 km/h. Đi được 90 phút thì động cơ của tàu bị hỏng nên tàu trôi tự do theo hướng nam với vận tốc 8 km/h. Sau 2 giờ kể từ khi động cơ bị hỏng, tàu neo đậu được vào một hòn đảo.

a) Tính khoảng cách từ cảng AA tới đảo nơi tàu neo đậu.

b) Xác định hướng từ cảng AA tới đảo nơi tàu neo đậu.

Lời giải

Thiết lập mô hình.

Gọi:
- AA: cảng xuất phát.
- BB: vị trí tàu khi động cơ bị hỏng.
- CC: hòn đảo nơi tàu neo đậu.

Từ AA đến BB tàu đi theo hướng S70∘ES70^\circ E trong 9090 phút =1,5= 1{,}5 giờ với vận tốc 7070 km/h:
AB=70⋅1,5=105 (km).AB = 70 \cdot 1{,}5 = 105 \text{ (km)}.

Từ BB đến CC tàu trôi theo hướng nam trong 22 giờ với vận tốc 88 km/h:
BC=8⋅2=16 (km).BC = 8 \cdot 2 = 16 \text{ (km)}.

Tính góc ABC^\widehat{ABC}.

Tại BB, tia BABA có hướng ngược với hướng đi S70∘ES70^\circ E, tức là hướng N70∘WN70^\circ W, nên tia BABA hợp với hướng bắc một góc 70∘70^\circ. Do đường bắc – nam là đường thẳng, tia BABA hợp với hướng nam một góc:
180∘−70∘=110∘.180^\circ - 70^\circ = 110^\circ.
Mà BCBC hướng đúng về phía nam, nên
ABC^=110∘.\widehat{ABC} = 110^\circ.

### a) Khoảng cách từ cảng AA tới đảo

Áp dụng định lí côsin trong tam giác ABCABC:
AC2=AB2+BC2−2⋅AB⋅BC⋅cos⁡ABC^AC^2 = AB^2 + BC^2 - 2\cdot AB\cdot BC\cdot \cos\widehat{ABC}
AC2=1052+162−2⋅105⋅16⋅cos⁡110∘AC^2 = 105^2 + 16^2 - 2\cdot 105\cdot 16\cdot \cos 110^\circ
AC2=11025+256−3360⋅(−0,342)≈12430,2.AC^2 = 11025 + 256 - 3360\cdot(-0{,}342) \approx 12430{,}2.
AC≈111,5 (km).AC \approx 111{,}5 \text{ (km)}.

Vậy khoảng cách từ cảng AA tới đảo khoảng 111,5111{,}5 km.

###

b) Hướng từ cảng AA tới đảo

Áp dụng định lí sin trong tam giác ABCABC để tính góc BAC^\widehat{BAC}:
BCsin⁡BAC^=ACsin⁡ABC^  ⇒  sin⁡BAC^=BC⋅sin⁡ABC^AC.\frac{BC}{\sin\widehat{BAC}} = \frac{AC}{\sin\widehat{ABC}} \;\Rightarrow\; \sin\widehat{BAC} = \frac{BC\cdot\sin\widehat{ABC}}{AC}.
sin⁡BAC^=16⋅sin⁡110∘111,5≈16⋅0,9397111,5≈0,1349.\sin\widehat{BAC} = \frac{16\cdot\sin 110^\circ}{111{,}5} \approx \frac{16\cdot 0{,}9397}{111{,}5} \approx 0{,}1349.
BAC^≈7∘45′.\widehat{BAC} \approx 7^\circ45'.

Vì tàu trôi về phía nam nên đảo CC lệch về phía nam so với hướng ABAB ban đầu. Do đó hướng từ AA tới đảo lệch khỏi hướng nam một góc:
70∘−7∘45′=62∘15′.70^\circ - 7^\circ45' = 62^\circ15'.

Vậy hướng từ cảng AA tới đảo là S62∘15′ES62^\circ15'E (xấp xỉ S62∘ES62^\circ E).

Kiểm tra lại: đặt AA ở gốc toạ độ, trục OxOx hướng đông, OyOy hướng bắc. Ta có B(105sin⁡70∘; −105cos⁡70∘)≈(98,67; −35,91)B(105\sin70^\circ;\,-105\cos70^\circ) \approx (98{,}67;\,-35{,}91), C≈(98,67; −51,91)C \approx (98{,}67;\,-51{,}91). Khi đó AC=98,672+51,912≈111,5AC = \sqrt{98{,}67^2 + 51{,}91^2} \approx 111{,}5 km và góc lệch so với hướng nam là arctan⁡98,6751,91≈62∘15′\arctan\dfrac{98{,}67}{51{,}91} \approx 62^\circ15' — khớp với kết quả trên.

Đáp số

AC≈111,5AC \approx 111{,}5 kmHướng S62∘15′ES62^\circ15'E (xấp xỉ S62∘ES62^\circ E)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.