Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.15 trang 32 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bác An đầu tư 1,2 tỉ đồng vào ba loại trái phiếu: trái phiếu chính phủ với lãi suất 7% một năm, trái phiếu ngân hàng với lãi suất 8% một năm và trái phiếu doanh nghiệp rủi ro cao với lãi suất 12% một năm. Vì lí do giảm thuế, bác An muốn số tiền đầu tư trái phiếu chính phủ gấp ít nhất 3 lần số tiền đầu tư trái phiếu ngân hàng. Hơn nữa, để giảm thiểu rủi ro, bác An đầu tư không quá 200 triệu đồng cho trái phiếu doanh nghiệp. Hỏi bác An nên đầu tư mỗi loại trái phiếu bao nhiêu tiền để lợi nhuận thu được sau một năm là lớn nhất?

Lời giải

Lập mô hình bài toán.

Đơn vị tính: triệu đồng. Gọi xx là số tiền đầu tư trái phiếu chính phủ, yy là số tiền đầu tư trái phiếu ngân hàng (x≥0, y≥0x\ge 0,\ y\ge 0). Khi đó số tiền đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là 1200−x−y1200-x-y (vì tổng vốn là 1,21,2 tỉ =1200=1200 triệu đồng).

Các điều kiện ràng buộc.

- Tiền trái phiếu chính phủ gấp ít nhất 3 lần tiền trái phiếu ngân hàng: x≥3yx\ge 3y.
- Tiền trái phiếu doanh nghiệp không âm và không quá 200 triệu:
0≤1200−x−y≤200  ⟺  1000≤x+y≤1200.0\le 1200-x-y\le 200 \iff 1000\le x+y\le 1200.

Vậy (x;y)(x;y) thỏa mãn hệ bất phương trình:
{x≥3yx+y≥1000x+y≤1200x≥0, y≥0.\begin{cases} x\ge 3y\\ x+y\ge 1000\\ x+y\le 1200\\ x\ge 0,\ y\ge 0.\end{cases}

Lập hàm lợi nhuận.

Lợi nhuận sau một năm (triệu đồng):
F=0,07x+0,08y+0,12 (1200−x−y).F=0{,}07x+0{,}08y+0{,}12\,(1200-x-y).
Rút gọn:
F=0,07x+0,08y+144−0,12x−0,12y=144−0,05x−0,04y.F=0{,}07x+0{,}08y+144-0{,}12x-0{,}12y=144-0{,}05x-0{,}04y.

Tìm giá trị lớn nhất của FF trên miền nghiệm.

Miền nghiệm của hệ là một đa giác. Tọa độ các đỉnh được xác định từ giao điểm các đường biên:

- x=3yx=3y và x+y=1000x+y=1000:  4y=1000⇒(x;y)=(750;250)\ 4y=1000\Rightarrow (x;y)=(750;250).
- x=3yx=3y và x+y=1200x+y=1200:  4y=1200⇒(x;y)=(900;300)\ 4y=1200\Rightarrow (x;y)=(900;300).
- y=0y=0 và x+y=1000x+y=1000: (x;y)=(1000;0)(x;y)=(1000;0).
- y=0y=0 và x+y=1200x+y=1200: (x;y)=(1200;0)(x;y)=(1200;0).

Vì FF là biểu thức bậc nhất nên FF đạt giá trị lớn nhất tại một đỉnh của miền. Tính FF tại các đỉnh:

| Đỉnh (x;y)(x;y) | F=144−0,05x−0,04yF=144-0{,}05x-0{,}04y |
|---|---|
| (1000;0)(1000;0) | 144−50−0=94144-50-0=94 |
| (1200;0)(1200;0) | 144−60−0=84144-60-0=84 |
| (900;300)(900;300) | 144−45−12=87144-45-12=87 |
| (750;250)(750;250) | 144−37,5−10=96,5144-37{,}5-10=96{,}5 |

Giá trị lớn nhất là F=96,5F=96{,}5 (triệu đồng), đạt tại (x;y)=(750;250)(x;y)=(750;250).

Kết luận.

Khi đó số tiền đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là 1200−750−250=2001200-750-250=200 (triệu đồng). Vậy bác An nên đầu tư:
- Trái phiếu chính phủ: 750750 triệu đồng,
- Trái phiếu ngân hàng: 250250 triệu đồng,
- Trái phiếu doanh nghiệp: 200200 triệu đồng,

để lợi nhuận lớn nhất là 96,596{,}5 triệu đồng.

Kiểm tra lại đáp số. Các ràng buộc đều thỏa mãn: 750≥3⋅250=750750\ge 3\cdot 250=750 (đúng, dấu bằng), 200≤200200\le 200 (đúng), tổng 750+250+200=1200750+250+200=1200 (đúng). Lợi nhuận: 0,07⋅750+0,08⋅250+0,12⋅200=52,5+20+24=96,50{,}07\cdot 750+0{,}08\cdot 250+0{,}12\cdot 200=52{,}5+20+24=96{,}5 triệu đồng.

Đáp số

Trái phiếu chính phủ 750 triệu đồng, trái phiếu ngân hàng 250 triệu đồng, trái phiếu doanh nghiệp 200 triệu đồng; lợi nhuận lớn nhất 96,5 triệu đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.