Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.13 trang 32 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Biểu diễn miền nghiệm của hệ bất phương trình {x+y<12x−y≥3\begin{cases} x + y < 1 \\ 2x - y \ge 3 \end{cases} trên mặt phẳng toạ độ.

Lời giải

Bước 1. Vẽ các đường thẳng giới hạn và xét từng bất phương trình

Bất phương trình x+y<1x + y < 1. Vẽ đường thẳng d1:x+y=1d_1: x + y = 1 đi qua hai điểm (1;0)(1;0) và (0;1)(0;1). Vì bất phương trình có dấu << (nghiêm ngặt) nên d1d_1 vẽ bằng nét đứt.

Lấy điểm O(0;0)O(0;0) không thuộc d1d_1, thay vào vế trái: 0+0=0<10 + 0 = 0 < 1 (đúng).

Vậy miền nghiệm của bất phương trình x+y<1x + y < 1 là nửa mặt phẳng bờ d1d_1 chứa điểm OO, không kể đường thẳng d1d_1.

Bất phương trình 2x−y≥32x - y \ge 3. Vẽ đường thẳng d2:2x−y=3d_2: 2x - y = 3 đi qua hai điểm (32;0)\left(\dfrac{3}{2};0\right) và (0;−3)(0;-3). Vì bất phương trình có dấu ≥\ge nên d2d_2 vẽ bằng nét liền.

Lấy điểm O(0;0)O(0;0) không thuộc d2d_2, thay vào vế trái: 2⋅0−0=0≥32 \cdot 0 - 0 = 0 \ge 3 (sai).

Vậy miền nghiệm của bất phương trình 2x−y≥32x - y \ge 3 là nửa mặt phẳng bờ d2d_2 không chứa điểm OO, kể cả đường thẳng d2d_2.

Bước 2. Tìm giao điểm của hai đường thẳng

Toạ độ giao điểm là nghiệm của hệ {x+y=12x−y=3\begin{cases} x + y = 1 \\ 2x - y = 3 \end{cases}.

Cộng từng vế hai phương trình: 3x=4⇒x=433x = 4 \Rightarrow x = \dfrac{4}{3}, suy ra y=1−43=−13y = 1 - \dfrac{4}{3} = -\dfrac{1}{3}.

Vậy hai đường thẳng cắt nhau tại A ⁣(43; −13)A\!\left(\dfrac{4}{3};\ -\dfrac{1}{3}\right).

Bước 3. Xác định miền nghiệm của hệ

Miền nghiệm của hệ là phần giao của hai nửa mặt phẳng trên: đó là miền góc có đỉnh A ⁣(43; −13)A\!\left(\dfrac{4}{3};\ -\dfrac{1}{3}\right), mở về phía dưới – phải, nằm phía dưới d1d_1 (phía chứa OO) và phía dưới – phải d2d_2 (phía không chứa OO), kể cả cạnh thuộc d2d_2 (nét liền), không kể cạnh thuộc d1d_1 (nét đứt).

*Thử lại:* lấy điểm M(2;−2)M(2;-2) trong miền: 2+(−2)=0<12 + (-2) = 0 < 1 (đúng) và 2⋅2−(−2)=6≥32 \cdot 2 - (-2) = 6 \ge 3 (đúng). Vậy MM thuộc miền nghiệm.

Đáp số

Miền nghiệm là miền góc mở về phía dưới–phải, đỉnh tại A ⁣(43; −13)A\!\left(\dfrac{4}{3};\ -\dfrac{1}{3}\right), giới hạn bởi đường nét đứt x+y=1x+y=1 và đường nét liền 2x−y=32x-y=3 (kể cạnh 2x−y=32x-y=3, không kể cạnh x+y=1x+y=1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.