Sách giáo khoa Tin học 9

Giải Câu hỏi trang 49 SGK Tin học 9

Bài 12a. Sử dụng hàm IF   Đã kiểm chéo

Đề bài

Em hãy viết công thức trong các ô O4 và O5 ở Hình 12a.3 để nhận xét về tình trạng của mục Mong muốn cá nhân và Tiết kiệm dựa trên quy tắc 50-30-20.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 49 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng tính "Tổng hợp mục chi" nằm trong vùng ô K1:O5 (tiêu đề bảng ở ô K1). Hàng 2 là dòng tiêu đề cột, các hàng 3–5 là dữ liệu của ba mục chi. Cột K là "Mục chi", cột L là "Nội dung", cột M là "Tổng tiền (nghìn đồng)", cột N là "Tỉ lệ", cột O là "Trạng thái". Nội dung bảng như sau:

| Ô | Mục chi (cột K) | Nội dung (cột L) | Tổng tiền – nghìn đồng (cột M) | Tỉ lệ (cột N) | Trạng thái (cột O) |
|---|---|---|---|---|---|
| Hàng 3 | A | Nhu cầu thiết yếu | 12,340 | 90.5% (ô N3) | Nhiều quá (ô O3) |
| Hàng 4 | B | Mong muốn cá nhân | 300 | 2.2% (ô N4) | Ít hơn (ô O4, đã in sẵn) |
| Hàng 5 | C | Tiết kiệm | 1,000 | 7.3% (ô N5) | Ít hơn (ô O5, đã in sẵn) |

Ô O3 đang được chọn; trên thanh công thức hiển thị công thức =IF(N3>80%,"Nhiều quá",IF(N3>50%,"Nhiều hơn", "Ít hơn")) cho mục Nhu cầu thiết yếu (hai hàm IF lồng nhau, ngưỡng 80% và 50%). Theo quy tắc 50-30-20, mục Mong muốn cá nhân (ô O4) dùng ngưỡng 30% dựa trên tỉ lệ ở ô N4, còn mục Tiết kiệm (ô O5) dùng ngưỡng 20% dựa trên tỉ lệ ở ô N5.

Lời giải

Phân tích đề

Quy tắc 50‑30‑20 chia thu nhập thành ba phần: Nhu cầu thiết yếu ≈ 50%, Mong muốn cá nhân ≈ 30%, Tiết kiệm ≈ 20%. Ô trạng thái dùng hàm `IF` để so sánh tỉ lệ thực tế (cột N) với ngưỡng chuẩn của từng mục:
- Nếu tỉ lệ vượt ngưỡng chuẩn ⇒ ghi "Nhiều hơn".
- Nếu không vượt ⇒ ghi "Ít hơn".

Với mục Nhu cầu thiết yếu (ô O3), SGK dùng công thức mẫu hai hàm IF lồng nhau, lấy mốc 50% làm ngưỡng chuẩn và thêm mốc 80% để cảnh báo "Nhiều quá":

=IF(N3>80%,"Nhiều quá",IF(N3>50%,"Nhiều hơn","Ít hơn"))\texttt{=IF(N3>80\%,"Nhiều quá",IF(N3>50\%,"Nhiều hơn","Ít hơn"))}

Làm tương tự cho hai mục còn lại, chỉ cần đổi ô tỉ lệ và ngưỡng chuẩn.

---

a) Ô O4 – Mong muốn cá nhân (ngưỡng 30%, tỉ lệ ở ô N4)

So sánh tỉ lệ thực tế N4 với ngưỡng 30%:

=IF(N4>30%,"Nhiều hơn","Ít hơn")\texttt{=IF(N4>30\%,"Nhiều hơn","Ít hơn")}

Kiểm tra: N4 = 2,2% < 30% ⇒ hàm trả về "Ít hơn" — đúng với kết quả in sẵn trong bảng.

b) Ô O5 – Tiết kiệm (ngưỡng 20%, tỉ lệ ở ô N5)

So sánh tỉ lệ thực tế N5 với ngưỡng 20%:

=IF(N5>20%,"Nhiều hơn","Ít hơn")\texttt{=IF(N5>20\%,"Nhiều hơn","Ít hơn")}

Kiểm tra: N5 = 7,3% < 20% ⇒ hàm trả về "Ít hơn" — đúng với kết quả in sẵn trong bảng.

---

*Ghi chú:* Có thể giữ nguyên dạng hai IF lồng nhau giống ô O3 (thêm một mốc cao hơn để báo "Nhiều quá"), nhưng với yêu cầu chỉ dùng một ngưỡng chuẩn cho từng mục thì hai công thức một hàm IF ở trên là gọn và đủ, cho kết quả khớp bảng.

Đáp số

O4: =IF(N4>30%,"Nhiều hơn","Ít hơn") → "Ít hơn"O5: =IF(N5>20%,"Nhiều hơn","Ít hơn") → "Ít hơn"

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.