Giải Luyện tập 2 trang 29 SGK Tin học 9
Đề bài
Em hãy nêu những cách mà nhóm các bạn An, Minh và Khoa sử dụng sơ đồ tư duy ở Hình 7.1 trong trao đổi và hợp tác để hoàn thành công việc chuẩn bị nội dung Lược sử công cụ tính toán cho Triển lãm tin học.
Sơ đồ tư duy trình bày ý tưởng tổ chức "Triển lãm tin học" của nhóm An, Minh và Khoa. Chủ đề trung tâm (ô màu vàng) là "Triển lãm tin học". Từ chủ đề trung tâm toả ra ba nhánh chính:
1) Nhánh "Sản phẩm công nghệ số".
2) Nhánh "Lược sử công cụ tính toán", nhánh này lại chia thành hai nhánh con: "Máy tính cơ học" và "Máy tính điện tử". Nhánh "Máy tính cơ học" dẫn tới hai ô nội dung có đính kèm dữ liệu:
- Ô "1642 – Blaise Pascal – Máy tính cơ học quay tay Pascaline", bên cạnh có biểu tượng kẹp giấy ghi "Đính kèm ảnh Pascaline" (một tệp hình ảnh được đính kèm).
- Ô "1833 – Charles Babbage – Dự án máy tính tự động đa năng Analytical Engine", bên cạnh có hai dữ liệu đính kèm: biểu tượng trình duyệt ghi "Liên kết đến video giới thiệu dự án" (một đường liên kết tới video) và biểu tượng kẹp giấy ghi "Đính kèm văn bản tiểu sử của Babbage" (một tệp văn bản).
3) Nhánh "Dự kiến thu chi", có biểu tượng kẹp giấy ghi "Đính kèm bảng tính" (một tệp trang tính/bảng tính).
Như vậy sơ đồ tư duy này có đính kèm bốn loại dữ liệu khác nhau: tệp hình ảnh (ảnh Pascaline), đường liên kết tới video (video giới thiệu dự án), tệp văn bản (tiểu sử Babbage) và tệp trang tính (bảng dự kiến thu chi); các dữ liệu này gắn vào đúng các nhánh tương ứng để minh hoạ chi tiết cho nội dung trình bày.
Lời giải
Sơ đồ tư duy ở Hình 7.1 đã được nhóm An, Minh và Khoa dùng vừa để trình bày thông tin vừa để trao đổi, hợp tác. Có thể nêu những cách sử dụng cụ thể như sau:
a) Tổ chức và trình bày ý tưởng một cách trực quan, có cấu trúc phân cấp. Nhóm đặt chủ đề chung "Triển lãm tin học" ở ô trung tâm, rồi toả ra các nhánh chính ("Sản phẩm công nghệ số", "Lược sử công cụ tính toán", "Dự kiến thu chi"). Riêng nhánh "Lược sử công cụ tính toán" lại chia tiếp thành các nhánh con ("Máy tính cơ học", "Máy tính điện tử") và các ô mốc thời gian – nhân vật – sự kiện (1642 – Pascal – Pascaline; 1833 – Babbage – Analytical Engine). Nhờ cách phân nhánh này, toàn bộ nội dung công việc được nhìn thấy tổng quát, logic và dễ theo dõi.
b) Đính kèm nhiều loại dữ liệu khác nhau vào đúng nhánh để minh hoạ, bổ sung chi tiết cho nội dung. Trên sơ đồ, mỗi nhánh được gắn thêm dữ liệu phù hợp thuộc bốn loại khác nhau:
- Tệp hình ảnh: ảnh máy tính Pascaline, đính vào ô "1642 – Blaise Pascal".
- Đường liên kết (liên kết web): liên kết tới video giới thiệu dự án Analytical Engine, đính vào ô "1833 – Charles Babbage".
- Tệp văn bản: tiểu sử của Babbage, cũng đính vào ô "1833 – Charles Babbage".
- Tệp trang tính (bảng tính): bảng dự kiến thu chi, đính vào nhánh "Dự kiến thu chi".
Việc đính kèm dữ liệu ngay trên nhánh giúp thông tin chi tiết luôn gắn với đúng nội dung, không bị thất lạc và ai mở sơ đồ cũng truy cập được.
c) Dùng sơ đồ tư duy làm cơ sở để phân công công việc và hợp tác. Mỗi nhánh/nhánh con tương ứng với một phần việc, nên nhóm có thể dựa vào sơ đồ để phân công rõ ràng ai phụ trách nhánh nào (ví dụ: người tìm ảnh Pascaline, người tìm video và tiểu sử Babbage, người lập bảng thu chi), rồi tổng hợp sản phẩm của từng người vào đúng nhánh.
d) Chia sẻ sơ đồ tư duy để cùng nhau trao đổi, góp ý và cập nhật. Cả nhóm cùng xem một sơ đồ chung, dễ dàng thảo luận, bổ sung nhánh hoặc dữ liệu mới, chỉnh sửa và thống nhất nội dung "Lược sử công cụ tính toán" trước khi hoàn thiện phần chuẩn bị cho triển lãm.
Kết luận: Nhóm đã dùng sơ đồ tư duy vừa như công cụ trình bày thông tin có cấu trúc, vừa như công cụ hỗ trợ trao đổi – hợp tác: sắp xếp ý tưởng theo nhánh, đính kèm bốn loại dữ liệu (hình ảnh, liên kết video, văn bản, trang tính) vào đúng nhánh, dựa vào đó phân công công việc và chia sẻ để cùng góp ý, hoàn thiện.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.