Sách giáo khoa Tin học 12

Giải Vận dụng trang 56 SGK Tin học 12

Bài 9. Tạo danh sách, bảng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho trước một bảng dữ liệu cỡ n×4n \times 4, mỗi hàng tương ứng với một bộ (họ tên, điểm Toán, điểm Vật lí, điểm Hoá học). Viết chương trình Python để tạo ra tệp HTML thực hiện việc vẽ bảng tương tự như Hình 9.6b và bổ sung dữ liệu vào các hàng phía dưới.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 56 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ một bảng có hai hàng tiêu đề với các ô được gộp. Ô "Họ và tên" nằm ở cột đầu tiên và được gộp dọc qua cả hai hàng tiêu đề (rowspan = 2). Ô "Điểm thi" nằm ở hàng tiêu đề thứ nhất và được gộp ngang qua ba cột (colspan = 3). Hàng tiêu đề thứ hai, ngay bên dưới ô "Điểm thi", chia thành ba ô con lần lượt là "Toán", "Vật lí" và "Hoá học". Cấu trúc tiêu đề của bảng như sau:

| Họ và tên | Điểm thi |||
|---|---|---|---|
| | Toán | Vật lí | Hoá học |

Trong đó dòng đầu: ô "Họ và tên" gộp hai hàng, ô "Điểm thi" gộp ba cột "Toán", "Vật lí", "Hoá học" ở dòng dưới. Các hàng dữ liệu phía dưới để trống, dành để bổ sung từng bộ (họ tên, điểm Toán, điểm Vật lí, điểm Hoá học).

Lời giải

## Phân tích yêu cầu

Ta cần viết chương trình Python tạo ra tệp HTML (bằng cách ghi các chuỗi kí tự là mã HTML ra tệp, đúng như cách làm trong Bài 9 SGK). Bảng cần vẽ có phần tiêu đề gồm hai hàng với các ô được gộp:

- Ô "Họ và tên" nằm ở cột đầu, gộp dọc qua hai hàng tiêu đề → dùng thuộc tính `rowspan="2"`.
- Ô "Điểm thi" gộp ngang qua ba cột → dùng thuộc tính `colspan="3"`.
- Hàng tiêu đề thứ hai (nằm ngay dưới ô "Điểm thi") gồm ba ô con: Toán, Vật lí, Hoá học.

Sau phần tiêu đề là các hàng dữ liệu, mỗi hàng ứng với một bộ (họ tên, điểm Toán, điểm Vật lí, điểm Hoá học) lấy từ bảng dữ liệu cỡ n×4n \times 4 cho trước.

Nhớ lại các thẻ HTML tạo bảng đã học ở Bài 9:
- `<table border="1">...</table>`: tạo một bảng có kẻ viền;
- `<tr>...</tr>`: một hàng của bảng;
- `<th>...</th>`: một ô tiêu đề (chữ đậm, canh giữa);
- `<td>...</td>`: một ô dữ liệu thường;
- Thuộc tính `rowspan` (gộp hàng) và `colspan` (gộp cột) đặt trong thẻ ô.

## Chương trình

```python
# Bảng dữ liệu cỡ n x 4 cho trước
# mỗi hàng: (họ tên, điểm Toán, điểm Vật lí, điểm Hoá học)
bang = [
("Nguyễn Văn An", 8.5, 7.0, 9.0),
("Trần Thị Bình", 9.0, 8.5, 7.5),
("Lê Hoàng Cường", 6.5, 7.5, 8.0)
]
n = len(bang) # số hàng dữ liệu

# Mở tệp HTML để ghi (encoding utf-8 để hiển thị tiếng Việt)
with open("bang_diem.html", "w", encoding="utf-8") as f:
# Phần mở đầu của trang HTML
f.write("<!DOCTYPE html>
")
f.write("<html>
<head>
")
f.write('<meta charset="utf-8">
')
f.write("<title>Bang diem</title>
")
f.write("</head>
<body>
")

# Bắt đầu bảng
f.write('<table border="1">
')

# Hàng tiêu đề thứ nhất: "Họ và tên" gộp 2 hàng, "Điểm thi" gộp 3 cột
f.write(" <tr>
")
f.write(' <th rowspan="2">Họ và tên</th>
')
f.write(' <th colspan="3">Điểm thi</th>
')
f.write(" </tr>
")

# Hàng tiêu đề thứ hai: ba môn con
f.write(" <tr>
")
f.write(" <th>Toán</th>
")
f.write(" <th>Vật lí</th>
")
f.write(" <th>Hoá học</th>
")
f.write(" </tr>
")

# Bổ sung dữ liệu vào các hàng phía dưới
for ten, toan, li, hoa in bang:
f.write(" <tr>
")
f.write(" <td>" + ten + "</td>
")
f.write(" <td>" + str(toan) + "</td>
")
f.write(" <td>" + str(li) + "</td>
")
f.write(" <td>" + str(hoa) + "</td>
")
f.write(" </tr>
")

# Kết thúc bảng và trang
f.write("</table>
")
f.write("</body>
</html>
")

print("Đã tạo xong tệp bang_diem.html")
```

## Giải thích các bước

1. Chuẩn bị dữ liệu: bảng n×4n \times 4 được lưu trong danh sách `bang`, mỗi phần tử là một bộ gồm bốn giá trị (họ tên và ba điểm). Lệnh `n = len(bang)` cho số hàng dữ liệu.
2. Mở tệp để ghi: `open("bang_diem.html", "w", encoding="utf-8")` mở tệp ở chế độ ghi; dùng `encoding="utf-8"` để các kí tự tiếng Việt (Toán, Vật lí, Hoá học, họ tên) hiển thị đúng. Dùng `with` để tệp tự đóng sau khi ghi xong.
3. Ghi khung trang HTML: các thẻ `<html>`, `<head>`, `<meta charset="utf-8">`, `<body>`.
4. Vẽ phần tiêu đề hai hàng:
- Hàng 1 có ô `<th rowspan="2">Họ và tên</th>` (gộp dọc) và `<th colspan="3">Điểm thi</th>` (gộp ngang 3 cột).
- Hàng 2 chỉ còn ba ô `Toán`, `Vật lí`, `Hoá học`; không cần thêm ô cho cột "Họ và tên" vì ô đó đã chiếm chỗ xuống hàng này nhờ `rowspan="2"`.
5. Bổ sung các hàng dữ liệu: dùng vòng lặp `for` duyệt từng bộ trong `bang`, mỗi bộ tạo một hàng `<tr>` gồm bốn ô `<td>`. Vì điểm là số nên phải đổi sang chuỗi bằng `str(...)` trước khi nối chuỗi.
6. Đóng bảng và trang, in thông báo đã tạo xong.

Chạy chương trình sẽ sinh ra tệp `bang_diem.html`; mở bằng trình duyệt sẽ thấy bảng có cấu trúc tiêu đề đúng như Hình 9.6b, với các hàng điểm nằm bên dưới.

Đáp số

Chương trình Python ghi mã HTML (dùng rowspan="2" cho ô "Họ và tên", colspan="3" cho ô "Điểm thi", vòng for cho n hàng dữ liệu) tạo tệp bang_diem.html vẽ bảng như Hình 9.6b

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.