Giải Câu hỏi trang 9 SGK Tin học 11
Đề bài
1. Nêu lí do thiết bị xử lí đa năng cần có hệ điều hành.
2. Nêu mối quan hệ giữa phần cứng, phần mềm ứng dụng và hệ điều hành.
Lời giải
1. Lí do thiết bị xử lí đa năng cần có hệ điều hành
Thiết bị xử lí đa năng (như máy tính, điện thoại thông minh) là thiết bị có thể chạy được nhiều phần mềm khác nhau để thực hiện nhiều công việc khác nhau, chứ không chỉ làm một nhiệm vụ cố định. Vì vậy nó cần hệ điều hành với những lí do sau:
- Quản lí và điều phối phần cứng: Thiết bị đa năng có nhiều tài nguyên phần cứng (bộ xử lí CPU, bộ nhớ RAM, thiết bị lưu trữ, thiết bị vào – ra…). Hệ điều hành đứng ra quản lí, phân phối và điều phối việc sử dụng các tài nguyên này một cách hợp lí, tránh tranh chấp khi nhiều chương trình cùng hoạt động.
- Tạo môi trường để chạy nhiều phần mềm ứng dụng: Do thiết bị phải chạy được nhiều ứng dụng khác nhau, cần có hệ điều hành làm nền tảng chung để các phần mềm ứng dụng được cài đặt và thực thi, đồng thời cho phép nhiều chương trình chạy đồng thời.
- Làm trung gian che giấu sự phức tạp của phần cứng: Hệ điều hành cung cấp các dịch vụ và giao diện chuẩn để phần mềm ứng dụng không phải làm việc trực tiếp với phần cứng phức tạp, nhờ đó việc viết và sử dụng phần mềm trở nên dễ dàng.
- Tạo giao diện giao tiếp với người dùng: Hệ điều hành cung cấp giao diện (đồ hoạ hoặc dòng lệnh) để người dùng điều khiển thiết bị, chạy chương trình, quản lí tệp và dữ liệu một cách thuận tiện.
Vì những lí do trên, một thiết bị xử lí đa năng bắt buộc phải có hệ điều hành thì mới hoạt động và sử dụng được. (Ngược lại, các thiết bị chỉ làm một nhiệm vụ chuyên dụng, cố định thì có thể không cần hệ điều hành.)
2. Mối quan hệ giữa phần cứng, phần mềm ứng dụng và hệ điều hành
Ba thành phần này có mối quan hệ phân lớp, trong đó hệ điều hành là lớp trung gian:
- Phần cứng là nền tảng vật lí của thiết bị (CPU, bộ nhớ, các thiết bị vào – ra…), là nơi thực sự thực hiện các thao tác xử lí và lưu trữ.
- Hệ điều hành nằm giữa, trực tiếp quản lí và điều khiển phần cứng. Nó khai thác phần cứng và cung cấp các dịch vụ cho phần mềm ứng dụng.
- Phần mềm ứng dụng nằm ở lớp trên cùng, phục vụ trực tiếp nhu cầu công việc của người dùng. Phần mềm ứng dụng không làm việc trực tiếp với phần cứng mà thông qua hệ điều hành: khi cần sử dụng tài nguyên phần cứng (đọc/ghi tệp, hiển thị màn hình, in ấn…), ứng dụng gửi yêu cầu cho hệ điều hành, hệ điều hành điều khiển phần cứng thực hiện rồi trả kết quả về cho ứng dụng.
Tóm lại, có thể mô tả quan hệ theo mô hình phân lớp: Người dùng → Phần mềm ứng dụng → Hệ điều hành → Phần cứng. Hệ điều hành là cầu nối (lớp trung gian) giữa phần cứng và phần mềm ứng dụng, giúp phần mềm ứng dụng khai thác được phần cứng mà không cần quan tâm đến chi tiết phức tạp của nó.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.