Giải Hoạt động 1 trang 15 SGK Tin học 11
Đề bài
Tìm hiểu các cách chuyển giao phần mềm
Cách thức chuyển giao phần mềm cho người sử dụng theo chiều hướng "mở dần" như sau:
1. Bán phần mềm dưới dạng mã máy.
2. Cho sử dụng phần mềm miễn phí có điều kiện hoặc không điều kiện, không cung cấp mã nguồn.
3. Cho sử dụng phần mềm tự do, cung cấp cả mã nguồn để có thể sửa, nâng cấp, phát triển và chuyển giao (phân phối) lại phần mềm.
Hãy thảo luận xem lợi ích của người dùng được tăng dần như thế nào theo hướng mở nói trên.
Lời giải
Phân tích ba cách chuyển giao phần mềm theo chiều hướng "mở dần":
a) Bán phần mềm dưới dạng mã máy (đóng nhất):
- Người dùng phải *trả tiền* mới được sử dụng phần mềm.
- Chỉ nhận được *mã máy* (bản chạy được), không có mã nguồn nên không thể biết phần mềm hoạt động bên trong thế nào, không thể sửa đổi hay nâng cấp.
- Người dùng hoàn toàn *phụ thuộc* vào nhà sản xuất: muốn sửa lỗi, thêm chức năng hay nâng cấp đều phải chờ và thường phải trả thêm tiền.
- ⇒ Lợi ích của người dùng ở mức *thấp nhất*: tốn chi phí, bị bó buộc, không có quyền can thiệp.
b) Cho dùng miễn phí (có hoặc không điều kiện), không cung cấp mã nguồn (mở hơn):
- Người dùng được *sử dụng miễn phí*, tiết kiệm được chi phí mua bản quyền so với cách (1).
- Tuy nhiên vẫn *không có mã nguồn* nên vẫn không thể tự sửa đổi, nâng cấp hay tìm hiểu cách phần mềm vận hành; vẫn còn lệ thuộc vào nhà sản xuất về mặt kĩ thuật.
- ⇒ Lợi ích *tăng lên* so với (1) nhờ không phải trả tiền, nhưng quyền chủ động của người dùng thì chưa được mở rộng.
c) Cho dùng phần mềm tự do, cung cấp cả mã nguồn (mở nhất):
- Người dùng được dùng *tự do* và được cung cấp *mã nguồn*.
- Nhờ có mã nguồn, người dùng (hoặc cộng đồng) có thể *tìm hiểu, sửa lỗi, chỉnh sửa, nâng cấp, phát triển* phần mềm theo nhu cầu của mình và *chuyển giao (phân phối) lại* cho người khác.
- Người dùng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà sản xuất duy nhất; chất lượng phần mềm được cả cộng đồng cùng cải tiến nên thường nhanh được vá lỗi, bổ sung tính năng.
- ⇒ Lợi ích của người dùng ở mức *cao nhất*: vừa miễn phí, vừa được toàn quyền làm chủ, chủ động khai thác và phát triển phần mềm.
Kết luận: Đi theo hướng "mở dần" từ (1) → (2) → (3), lợi ích của người dùng *tăng dần*: từ chỗ phải trả tiền và hoàn toàn lệ thuộc (chỉ có mã máy), đến chỗ được dùng miễn phí (nhưng vẫn lệ thuộc kĩ thuật), và cuối cùng là được dùng tự do, có mã nguồn để tự làm chủ, sửa đổi, nâng cấp và phân phối lại. Càng "mở", người dùng càng *tiết kiệm chi phí* và càng *tăng quyền chủ động, làm chủ* đối với phần mềm.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.