Giải Hoạt động 3 trang 59 SGK Tin học 10
Đề bài
Tìm hiểu về quyền tác giả
Em hiểu thế nào là quyền tác giả? Tác giả của một tác phẩm (bức tranh, chương trình máy tính) có những quyền gì đối với tác phẩm của mình?
Lời giải
Hoạt động 3 — Tìm hiểu về quyền tác giả
a) Quyền tác giả là gì?
Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Tác phẩm ở đây có thể là tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học như: bài thơ, bài hát, bức tranh, cuốn sách, bản thiết kế, và cả chương trình máy tính (phần mềm).
Quyền tác giả được pháp luật bảo hộ (ở Việt Nam là Luật Sở hữu trí tuệ). Quyền này tự động phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đã đăng ký hay chưa, đã công bố hay chưa. Nhờ đó, người khác muốn sử dụng tác phẩm (sao chép, phân phối, biểu diễn…) thường phải xin phép và/hoặc trả tiền bản quyền cho tác giả, chủ sở hữu.
b) Tác giả có những quyền gì đối với tác phẩm của mình?
Quyền tác giả gồm hai nhóm quyền:
- Quyền nhân thân (gắn với bản thân tác giả, phần lớn không thể chuyển nhượng):
- Đặt tên cho tác phẩm;
- Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
- Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
- Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén, xuyên tạc làm phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.
- Quyền tài sản (có thể chuyển nhượng, cho phép sử dụng để thu lợi):
- Làm tác phẩm phái sinh (dịch, cải biên, chuyển thể…);
- Sao chép, nhân bản tác phẩm;
- Phân phối, bán bản gốc hoặc bản sao;
- Biểu diễn, trình chiếu, truyền đạt tác phẩm đến công chúng (ví dụ đưa lên mạng);
- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao (ví dụ chương trình máy tính).
Người khai thác các quyền này phải xin phép và trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả.
Liên hệ với ví dụ trong đề:
- Với bức tranh: tác giả được đứng tên, được bảo vệ để không ai sửa đổi, sao chép, bán tranh của mình khi chưa được phép.
- Với chương trình máy tính (phần mềm): cũng được bảo hộ như một tác phẩm; người khác không được tự ý sao chép, bẻ khoá, phân phối hay dùng phần mềm lậu — làm vậy là vi phạm quyền tác giả.
→ Vì vậy, khi sử dụng sản phẩm số (nhạc, ảnh, phần mềm…), chúng ta cần tôn trọng quyền tác giả: ghi rõ nguồn, xin phép khi cần và sử dụng sản phẩm có bản quyền.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.