Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 4 trang 159 SGK Tiếng Việt 5

Luyện từ và câu: Đại từ (từ ngữ xưng hô)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Chú mèo con nói nhiều

Mèo con mắc bệnh nói nhiều. Mẹ chú khuyên:

– Con đừng ồn ào như vậy. Phải nói ít thì mới bắt được chuột.

– Con sẽ bắt chuột cho mẹ xem. – Mèo con đáp.

Mèo con đặt một mẩu bánh trước cửa hang chuột, rồi nấp bên cạnh đợi chuột ra. Thấy bác ngỗng đi qua, nó liền liến thoắng:

– Bác ngỗng ơi, cháu đang bắt chuột đây.

Thấy cô vịt xuất hiện, mèo con lại đon đả:

– Cháu chào cô. Cháu đang rình chuột.

Thấy anh gà trống đi lại trong sân, mèo con gọi ầm ĩ:

– Anh nhìn xem! Em đang bắt chuột nè!

Đàn chuột trong hang nghe rõ mồn một. Chúng cười khúc khích. Chuột đầu đàn nói: "Hôm nay, chúng ta đừng ra ngoài tìm thức ăn nữa. Hãy nghỉ ngơi, hát múa cả ngày.".

Và thế là mèo con rình suốt một ngày trời cũng chẳng có kết quả gì.

(Theo Truyện kể cho bé hằng đêm)

Đọc câu chuyện dưới đây và thực hiện yêu cầu.

a) Tìm từ ngữ dùng để xưng hô của mèo con.

| Mèo con | Với mèo mẹ | Với ngỗng | Với vịt | Với gà trống |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tự chỉ mình | ? | ? | ? | ? |
| Chỉ người nghe | ? | ? | ? | ? |

b) Tìm từ dùng để xưng hô trong câu dưới đây và cho biết từ đó chỉ ai.

Hôm nay, chúng ta đừng ra ngoài tìm thức ăn nữa.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 159 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Tranh minh hoạ: một bác ngỗng, một anh gà trống, hai chú mèo con và một cô vịt đứng cạnh nhau. Bảng ở ý a) gồm cột "Mèo con" với hai dòng "Tự chỉ mình" và "Chỉ người nghe", các cột "Với mèo mẹ", "Với ngỗng", "Với vịt", "Với gà trống" để trống (ô cần điền).

Gợi ý trả lời

a) Từ ngữ dùng để xưng hô của mèo con

Dựa vào lời nói của mèo con với từng nhân vật:
- Với mèo mẹ: *"Con sẽ bắt chuột cho mẹ xem."*
- Với ngỗng: *"Bác ngỗng ơi, cháu đang bắt chuột đây."*
- Với vịt: *"Cháu chào cô. Cháu đang rình chuột."*
- Với gà trống: *"Anh nhìn xem! Em đang bắt chuột nè!"*

Bảng điền hoàn chỉnh:

| Mèo con | Với mèo mẹ | Với ngỗng | Với vịt | Với gà trống |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tự chỉ mình | con | cháu | cháu | em |
| Chỉ người nghe | mẹ | bác | cô | anh |

Nhận xét: Với mỗi người khác nhau, mèo con lại dùng một cặp từ xưng hô khác nhau cho phù hợp (con – mẹ, cháu – bác, cháu – cô, em – anh).

b) Từ dùng để xưng hô trong câu và từ đó chỉ ai

Câu: *"Hôm nay, chúng ta đừng ra ngoài tìm thức ăn nữa."*

- Từ dùng để xưng hô là: chúng ta.
- Đây là câu nói của chuột đầu đàn với cả đàn chuột. Từ chúng ta chỉ chuột đầu đàn cùng tất cả các con chuột trong đàn (tức cả người nói và những người nghe).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.