Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập hai

Giải Luyện tập 1 trang 118 SGK Tiếng Việt 5

Luyện tập theo văn bản đọc   Gợi ý trả lời

Đề bài

Mỗi từ in đậm trong hai dòng thơ dưới đây có được dùng với nghĩa gốc không? Vì sao?

Tay người như có phép tiên
Trên tre lá cũng dệt nghìn bài thơ.

Gợi ý trả lời

a) Từ "tay" (trong "Tay người như có phép tiên")

- Từ "tay" ở đây được dùng với nghĩa gốc.
- Vì "tay" chỉ bộ phận cơ thể của con người (bàn tay) — dùng để lao động, làm ra sản phẩm. Trong câu thơ, "tay người" là bàn tay thật của người lao động khéo léo đan, tạo nên các sản phẩm từ tre. Đây đúng là nghĩa ban đầu, nghĩa chính của từ "tay" nên là nghĩa gốc.

b) Từ "dệt" (trong "Trên tre lá cũng dệt nghìn bài thơ")

- Từ "dệt" ở đây không được dùng với nghĩa gốc (mà dùng với nghĩa chuyển).
- Vì nghĩa gốc của "dệt" là làm ra vải, chiếu... bằng cách đan các sợi ngang sợi dọc với nhau. Trong câu thơ, "dệt nghìn bài thơ" không phải là dệt vải thật, mà chỉ việc bàn tay con người từ tre, lá đã tạo nên, làm nên biết bao sản phẩm đẹp đẽ như những bài thơ. "Dệt" được chuyển sang nghĩa "tạo nên, làm nên cái đẹp" nên là nghĩa chuyển.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.