Giải Bài 1 trang 123 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
NGỮ LIỆU: Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cứng đá mềm
Trời yên, biển lặng mới yên tấm lòng.
Đọc bài ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi.
Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cứng đá mềm
Trời yên, biển lặng mới yên tấm lòng.
a. Từ trông được lặp lại mấy lần?
b. Theo em, việc lặp lại đó có tác dụng gì?
Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ.
G:
– Bố cục đoạn văn
– Những điều yêu thích ở bài thơ
– Những cách thể hiện tình cảm, cảm xúc đối với bài thơ
+ Dùng từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc
+ Sử dụng câu cảm
+ …
Gợi ý trả lời
a. Từ "trông" được lặp lại mấy lần?
Đọc kĩ và đếm các từ *trông* trong bài ca dao:
- Dòng 2: "Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề" → 1 lần
- Dòng 3: "Trông trời, trông đất, trông mây" → 3 lần
- Dòng 4: "Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm" → 4 lần
- Dòng 5: "Trông cho chân cứng đá mềm" → 1 lần
Cộng lại: lần.
→ Từ *trông* được lặp lại 9 lần. Đây chính là biện pháp điệp từ.
b. Việc lặp lại đó có tác dụng gì?
- Nhấn mạnh nỗi lo toan, sự mong ngóng, trông chờ triền miên của người nông dân: họ phải trông đủ bề — trông trời, trông đất, trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm — mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, việc cấy cày thuận lợi.
- Tạo nhịp điệu nhịp nhàng, tha thiết cho bài ca dao, khiến lời thơ dễ nhớ, dễ thuộc.
- Gợi nỗi vất vả, cực nhọc và tấm lòng chịu thương chịu khó của người lao động, đồng thời bộc lộ niềm hi vọng về cuộc sống ấm no, yên ổn ("Trời yên, biển lặng mới yên tấm lòng").
Trao đổi: Những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ
- Bố cục đoạn văn: đủ 3 phần — câu mở đoạn (giới thiệu bài thơ, nêu khái quát tình cảm), các câu thân đoạn (nêu điều yêu thích và cảm xúc cụ thể), câu kết đoạn (khẳng định lại tình cảm với bài thơ).
- Những điều yêu thích ở bài thơ: chọn nêu hình ảnh đẹp, từ ngữ hay, nhịp điệu, biện pháp tu từ (như điệp từ *trông*) hoặc ý nghĩa bài thơ gửi gắm.
- Những cách thể hiện tình cảm, cảm xúc:
+ Dùng từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc: *em rất thích, em xúc động, em yêu quý...*
+ Sử dụng câu cảm: *Bài ca dao thật xúc động làm sao!*
+ Diễn đạt chân thật, tự nhiên tình cảm của chính em.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.