Giải Luyện tập 1 trang 67 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
Các từ ngữ dưới đây có tác dụng gì trong việc miêu tả cảnh vật?
bồng bềnh lấm lem xình xịch nghiêng ngả
(văn bản: Đường quê Đồng Tháp Mười (Trần Quốc Toàn))
Gợi ý trả lời
Các từ ngữ bồng bềnh, lấm lem, xình xịch, nghiêng ngả đều là từ láy (từ tượng hình, tượng thanh). Chúng có tác dụng gợi tả hình ảnh, âm thanh một cách sinh động, cụ thể, giúp người đọc hình dung rõ nét cảnh vật trên đường quê Đồng Tháp Mười. Xét từng từ:
a) bồng bềnh: gợi tả hình ảnh sự vật trôi nổi, dập dềnh, lúc nổi lúc chìm trên mặt nước (sóng nước, đám lục bình, chiếc thuyền...). Từ này làm cho cảnh sông nước trở nên nhẹ nhàng, nên thơ, chuyển động êm dịu.
b) lấm lem: gợi tả vẻ bị dính bẩn loang lổ, nhem nhuốc (bùn đất). Từ này miêu tả chân thực nét mộc mạc, dân dã của cảnh vật và con người vùng quê sông nước.
c) xình xịch: là từ tượng thanh, mô phỏng âm thanh đều đặn, nặng nề của máy nổ, động cơ (tiếng thuyền, tiếng xe...). Từ này làm cho bức tranh quê thêm sống động, có cả âm thanh của cuộc sống lao động.
d) nghiêng ngả: gợi tả trạng thái chao đảo, lắc lư, ngả nghiêng không vững của sự vật (cây cối, con thuyền trước gió, sóng). Từ này diễn tả sự chuyển động mạnh, làm cảnh vật thêm sinh động.
Tác dụng chung: Nhờ những từ ngữ giàu sức gợi này, cảnh vật đường quê Đồng Tháp Mười hiện lên vừa cụ thể, sinh động (có hình ảnh, có âm thanh, có chuyển động), vừa chân thực và giàu cảm xúc; đồng thời thể hiện tình cảm gắn bó, yêu mến của tác giả với cảnh quê.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.