Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 1 trang 115 SGK Tiếng Việt 5

Luyện từ và câu: Luyện tập về dấu gạch ngang   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong mỗi trường hợp dưới đây:

a. Thấy Ngô Thì Sĩ nhà nghèo, lại hay mượn sách vào ban đêm, các bạn hỏi cậu lấy đèn đâu mà đọc. Cậu vui vẻ chỉ lên mặt trăng:
– Đã có ngọn đèn lớn, ngọn đèn vĩnh cửu kia.
(Theo Tuệ An)

b. Việt Nam tự hào về Giáo sư Tạ Quang Bửu – nhà khoa học, nhà giáo dục đa tài, uyên bác.
(Gia Huy)

c. Theo hành trình Đại Tây Dương – Thái Bình Dương, đoàn thám hiểm đã thực hiện chuyến vòng quanh thế giới bằng đường biển.
(Ngọc Quảng)

d. Trong cuốn Sống một đời tựa biển khơi, các tác giả đã vẽ nên một đại dương với vô vàn sinh vật kì thú:
– San hô có muôn hình muôn dạng
– Cá hề và hải quỳ có màu sắc sặc sỡ
– Tôm gõ mõ tạo ra bản hợp xướng vang động biển khơi,…
(Theo Cao Sơn)

Gợi ý trả lời

Dấu gạch ngang trong mỗi trường hợp có công dụng như sau:

a. Ở trường hợp này, dấu gạch ngang đặt ở đầu dòng, trước câu nói "Đã có ngọn đèn lớn, ngọn đèn vĩnh cửu kia."
→ Dấu gạch ngang dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (lời đáp của cậu bé Ngô Thì Sĩ).

b. Dấu gạch ngang đặt giữa câu: "Giáo sư Tạ Quang Bửu – nhà khoa học, nhà giáo dục đa tài, uyên bác."
→ Dấu gạch ngang dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu (giải thích rõ Giáo sư Tạ Quang Bửu là người như thế nào).

c. Dấu gạch ngang đặt giữa hai địa danh: "Đại Tây Dương – Thái Bình Dương".
→ Dấu gạch ngang dùng để nối các từ ngữ trong một liên danh (nối hai đại dương, thể hiện hành trình đi từ Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương).

d. Dấu gạch ngang đặt ở đầu mỗi dòng trong đoạn liệt kê các sinh vật biển (san hô, cá hề và hải quỳ, tôm gõ mõ).
→ Dấu gạch ngang dùng để đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.