Giải Bài 2 trang 91 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
Đọc các thông tin về từ đọc trong từ điển dưới đây và trả lời câu hỏi.
a. Từ đọc là danh từ, động từ hay tính từ?
b. Nghĩa gốc của từ đọc là gì?
c. Từ đọc có mấy nghĩa chuyển?
d. Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ được sắp xếp như thế nào?
Ảnh chụp mục từ trong từ điển kèm chú thích: "đọc" (đgt.) — được chú thích "Động từ". Mục có nhiều nghĩa: 1. Phát thành lời những điều đã được viết ra theo đúng trình tự: Đọc bài thơ. Đọc thuộc lòng. (nghĩa 1 được chú thích "Nghĩa thứ nhất (nghĩa gốc)"; phần "Đọc bài thơ. Đọc thuộc lòng." được chú thích "Ví dụ về cách dùng từ"). 2. Tiếp nhận nội dung của một tập hợp kí hiệu bằng cách nhìn vào các kí hiệu: Đọc bản thiết kế. 3. Thu lấy thông tin từ một thiết bị lưu trữ của máy tính (như đĩa từ, đĩa CD, v.v.): Đĩa bị lỗi nên không đọc được. 4. Hiểu rõ điều gì bằng cách nhìn vào những biểu hiện bên ngoài: Đọc được suy nghĩ của người khác. (Theo Thành Yến, Từ điển tiếng Việt dành cho học sinh)
Gợi ý trả lời
a. Theo chú thích trong từ điển, từ đọc được ghi là đgt. (động từ). Vậy từ *đọc* là động từ.
b. Nghĩa gốc của từ *đọc* là nghĩa được xếp ở vị trí thứ nhất (được chú thích "Nghĩa thứ nhất (nghĩa gốc)"):
*Đọc* là phát thành lời những điều đã được viết ra theo đúng trình tự (ví dụ: *Đọc bài thơ. Đọc thuộc lòng.*).
c. Trong từ điển, từ *đọc* có tất cả 4 nghĩa. Nghĩa thứ nhất là nghĩa gốc, còn lại là nghĩa chuyển:
- Nghĩa 2: Tiếp nhận nội dung của một tập hợp kí hiệu bằng cách nhìn vào các kí hiệu (*Đọc bản thiết kế.*)
- Nghĩa 3: Thu lấy thông tin từ một thiết bị lưu trữ của máy tính (*Đĩa bị lỗi nên không đọc được.*)
- Nghĩa 4: Hiểu rõ điều gì bằng cách nhìn vào những biểu hiện bên ngoài (*Đọc được suy nghĩ của người khác.*)
Vậy từ *đọc* có 3 nghĩa chuyển.
d. Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ được sắp xếp theo thứ tự: nghĩa gốc xếp trước (ở vị trí số 1), các nghĩa chuyển xếp sau (từ số 2 trở đi).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.