Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 1 trang 70 SGK Tiếng Việt 5

Viết: Viết đoạn văn tả phong cảnh   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: a. Trong rừng trúc có một con suối nhỏ, nước rất trong. Suối chảy lững lờ, làm những sợi rêu xanh bám vào những tảng đá xám hai bên bờ nhảy múa nhịp nhàng. Ở giữa dòng, một bầy cá nhỏ chỉ bằng ngón tay út ve vẩy vây và đuôi, miệng khẽ há ra, lặng lẽ bơi đứng. Gần như không có một tiếng động nào báo hiệu sự có mặt của con suối ở quãng rừng có lẽ là đầu nguồn này. Bên kia suối, đã thấy những chiếc măng trúc non bị nhím ăn dở, chân chúng in lỗ chỗ như vết chân chuột. Những cây trúc vàng óng, vút cao, đã bắt đầu trổ hoa. Hoa trúc cứng và vàng, không có hương vị gì, vậy mà đâu đó, vẫn thoảng một mùi thơm nhẹ nhõm, xa ngái,…
(Theo Trần Nhuận Minh)

b. Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây trời. Trời xanh thẳm, biển cũng thẳm xanh như dâng cao lên, chắc nịch. Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ màng dịu hơi sương. Trời âm u mây mưa, biển xám xịt nặng nề. Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu, giận dữ,… Như một con người biết buồn vui, biển lúc tẻ nhạt, lạnh lùng, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt gỏng. Biển nhiều khi rất đẹp, ai cũng thấy như thế. Nhưng có một điều ít ai chú ý là: vẻ đẹp của biển, vẻ đẹp kì diệu muôn màu muôn sắc ấy phần rất lớn là do mây, trời và ánh sáng tạo nên.
(Theo Vũ Tú Nam)

Đọc các đoạn văn dưới đây và trả lời câu hỏi.

a.
– Đoạn văn tả phong cảnh gì?
– Tác giả quan sát, cảm nhận vẻ đẹp của phong cảnh bằng những giác quan nào?
– Phong cảnh được miêu tả theo trình tự thời gian hay không gian?

b.
– Tìm câu chủ đề của đoạn văn.
– Theo em, tác giả đã quan sát biển, trời vào những thời điểm nào?
– Tìm và nêu tác dụng của hình ảnh so sánh và nhân hoá trong đoạn văn.

Gợi ý trả lời

## a. Đoạn văn của Trần Nhuận Minh (tả con suối trong rừng trúc)

– Đoạn văn tả phong cảnh gì?

Đoạn văn tả vẻ đẹp của một con suối nhỏ trong rừng trúc, ở quãng rừng có lẽ là đầu nguồn.

– Tác giả quan sát, cảm nhận vẻ đẹp của phong cảnh bằng những giác quan nào?

Tác giả đã dùng nhiều giác quan để quan sát, cảm nhận:

- Thị giác (nhìn): nước suối rất trong, những sợi rêu xanh bám vào tảng đá xám, bầy cá nhỏ bằng ngón tay út ve vẩy vây và đuôi, những chiếc măng trúc non bị nhím ăn dở, những cây trúc vàng óng vút cao đang trổ hoa.
- Thính giác (nghe): “Gần như không có một tiếng động nào báo hiệu sự có mặt của con suối” — cảm nhận sự tĩnh lặng.
- Khứu giác (ngửi): “vẫn thoảng một mùi thơm nhẹ nhõm, xa ngái”.

– Phong cảnh được miêu tả theo trình tự thời gian hay không gian?

Phong cảnh được miêu tả theo trình tự không gian: tả lần lượt từ dòng suối (nước, rêu, đá) → ra giữa dòng (bầy cá) → sang bên kia suối (măng trúc) → rồi đến những cây trúc vươn cao đang trổ hoa.

## b. Đoạn văn của Vũ Tú Nam (tả biển)

– Tìm câu chủ đề của đoạn văn.

Câu chủ đề là câu mở đầu: “Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây trời.” (Các câu sau làm rõ ý này.)

– Theo em, tác giả đã quan sát biển, trời vào những thời điểm nào?

Tác giả quan sát biển và trời vào nhiều thời điểm với thời tiết khác nhau trong ngày:

- Khi trời xanh thẳm (trời quang, nắng đẹp): biển cũng thẳm xanh, chắc nịch.
- Khi trời rải mây trắng nhạt: biển mơ màng dịu hơi sương.
- Khi trời âm u mây mưa: biển xám xịt, nặng nề.
- Khi trời ầm ầm dông gió: biển đục ngầu, giận dữ.

– Tìm và nêu tác dụng của hình ảnh so sánh và nhân hoá trong đoạn văn.

- Hình ảnh so sánh: “Như một con người biết buồn vui, biển lúc tẻ nhạt, lạnh lùng, lúc sôi nổi, hả hê, lúc đăm chiêu, gắt gỏng.” → so sánh biển với một con người.
- Hình ảnh nhân hoá: biển được gán những trạng thái, tình cảm của con người: *mơ màng, giận dữ, biết buồn vui, tẻ nhạt, lạnh lùng, sôi nổi, hả hê, đăm chiêu, gắt gỏng*.
- Tác dụng: làm cho biển hiện lên sinh động, gần gũi, có hồn như một con người có tâm trạng, cảm xúc; giúp người đọc cảm nhận rõ vẻ đẹp muôn màu muôn sắc và sự thay đổi kì diệu của biển, đồng thời thấy được tình cảm yêu mến, gắn bó của tác giả với biển.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.