Giải Bài 2 trang 66 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
Xác định nghĩa của từ biển trong những câu thơ dưới đây và cho biết nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa chuyển.
a. Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
(Nguyễn Đình Thi)
b. Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
(Huy Cận)
c. Cờ hoa rực rỡ biển người
Sao vàng tháng Tám sáng trời mùa thu.
(Phạm Bảo Châu)
Gợi ý trả lời
Từ biển có:
- Nghĩa gốc: vùng nước mặn rộng lớn trên bề mặt Trái Đất.
- Nghĩa chuyển: chỉ số lượng nhiều, trải rộng mênh mông như biển.
a. *"Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn."*
- *biển lúa*: cánh đồng lúa rộng mênh mông, bát ngát.
- Đây là nghĩa chuyển (biển không chỉ vùng nước mặn mà chỉ sự rộng lớn, bao la của cánh đồng lúa).
b. *"Mặt trời xuống biển như hòn lửa."*
- *biển*: vùng nước mặn rộng lớn, nơi mặt trời lặn xuống.
- Đây là nghĩa gốc.
c. *"Cờ hoa rực rỡ biển người."*
- *biển người*: đám đông người rất nhiều, trải rộng mênh mông.
- Đây là nghĩa chuyển (chỉ số lượng người đông đảo, bao la).
Kết luận: Từ *biển* ở ý b được dùng với nghĩa gốc; từ *biển* ở ý a và c được dùng với nghĩa chuyển.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.