Giải Luyện từ và câu 1 trang 61 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
Nêu tác dụng của các từ ngữ sau trong việc miêu tả những hòn đảo trên vịnh Hạ Long.
nhấp nhô — sừng sững — thưa thớt — chon von — xúm xít — chông chênh
Gợi ý trả lời
Các từ ngữ trong bài đều là từ láy gợi tả, giúp hình ảnh những hòn đảo trên vịnh Hạ Long hiện lên sinh động, cụ thể về hình dáng, tư thế và cách sắp xếp. Tác dụng của từng từ như sau:
a) nhấp nhô: gợi tả những hòn đảo nhô lên, hạ xuống không đều nhau, chỗ cao chỗ thấp nối tiếp như sóng, làm cho mặt vịnh trở nên trùng điệp, sống động.
b) sừng sững: gợi tả dáng đứng cao lớn, vững chãi, hiên ngang của những hòn đảo, khiến chúng hiện lên thật đồ sộ, uy nghi giữa mặt nước.
c) thưa thớt: gợi tả những hòn đảo (hoặc cây cối trên đảo) nằm rải rác, cách xa nhau, không dày đặc, tạo cảm giác thoáng đãng, rộng rãi.
d) chon von: gợi tả vị trí cao chót vót, chênh vênh một mình giữa khoảng không, khiến hòn đảo (hay ngọn núi, mỏm đá) như treo lơ lửng, vừa hiểm trở vừa nên thơ.
e) xúm xít: gợi tả những hòn đảo quây quần, chụm lại gần nhau, đông đúc, thân mật như đang tụ họp, làm cho cảnh vật thêm gần gũi, sinh động.
g) chông chênh: gợi tả thế đứng không vững, nghiêng ngả, cheo leo của hòn đảo (hay mỏm đá), tạo cảm giác chênh vênh, lạ mắt và đầy ấn tượng.
Nhận xét chung: Nhờ các từ láy giàu sức gợi hình này, nhà văn đã khắc họa được vẻ đẹp muôn hình muôn vẻ, kì thú và sống động của những hòn đảo trên vịnh Hạ Long.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.