Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập hai

Giải Bài 4 trang 21 SGK Tiếng Việt 5

Luyện từ và câu: Câu ghép (Cách nối các vế câu ghép)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết đoạn văn (3 – 5 câu) về bài thơ Hạt gạo làng ta, trong đó có câu ghép gồm các vế nối bằng một kết từ hoặc nối trực tiếp.
(văn bản: Hạt gạo làng ta (Trần Đăng Khoa))

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 21 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Tranh minh hoạ: ba người đội nón lá gánh những sọt mạ (cây lúa non) băng qua cánh đồng; phía xa có một người đang cày ruộng với con trâu và vài lùm cây.

Gợi ý trả lời

Phân tích yêu cầu:

- Viết đoạn văn ngắn 3 – 5 câu nói về bài thơ *Hạt gạo làng ta* của Trần Đăng Khoa.
- Trong đoạn phải có ít nhất một câu ghép mà các vế được nối với nhau bằng một kết từ (và, nhưng, vì, nên, còn…) hoặc nối trực tiếp (dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy, không có từ nối).
- Nên gạch chân / chỉ rõ câu ghép và cách nối để thấy đúng yêu cầu.

a) Đoạn văn mẫu (có câu ghép nối bằng kết từ):

> Bài thơ *Hạt gạo làng ta* của nhà thơ Trần Đăng Khoa đã để lại trong em nhiều cảm xúc. Mỗi hạt gạo bé nhỏ mang vị phù sa của sông Kinh Thầy, mang hương sen thơm và cả lời mẹ hát. Để làm ra hạt gạo, người nông dân phải đổ bao mồ hôi, *nên* em càng thêm quý trọng bát cơm hằng ngày. Đọc bài thơ, em thấy yêu hơn quê hương và biết ơn những người lao động.

- Câu ghép: *"Để làm ra hạt gạo, người nông dân phải đổ bao mồ hôi, nên em càng thêm quý trọng bát cơm hằng ngày."*
- Cách nối: hai vế được nối với nhau bằng kết từ *"nên"* (quan hệ nguyên nhân – kết quả).
- Vế 1: *người nông dân phải đổ bao mồ hôi*
- Vế 2: *em càng thêm quý trọng bát cơm hằng ngày*

b) Đoạn văn mẫu (có câu ghép nối trực tiếp):

> Em rất thích bài thơ *Hạt gạo làng ta* của Trần Đăng Khoa. Trời tháng Sáu nắng như đổ lửa, nước ngoài ruộng nóng như ai nấu, các bác nông dân vẫn lội xuống cấy cày. Nhờ bao vất vả ấy, những hạt gạo trắng ngần mới đến được tay chúng ta. Vì thế, mỗi khi ăn cơm, em luôn nhớ phải trân trọng công sức của người trồng lúa.

- Câu ghép: *"Trời tháng Sáu nắng như đổ lửa, nước ngoài ruộng nóng như ai nấu, các bác nông dân vẫn lội xuống cấy cày."*
- Cách nối: ba vế câu được nối trực tiếp với nhau bằng dấu phẩy, không dùng từ nối.
- Vế 1: *Trời tháng Sáu nắng như đổ lửa*
- Vế 2: *nước ngoài ruộng nóng như ai nấu*
- Vế 3: *các bác nông dân vẫn lội xuống cấy cày*

Lưu ý khi viết: đoạn văn chỉ cần 3 – 5 câu, nội dung xoay quanh bài thơ (cảm nghĩ về hạt gạo, về nỗi vất vả của người nông dân, lòng biết ơn…), và nhớ chỉ rõ câu nào là câu ghép cùng cách nối các vế.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.