Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 3 trang 59 SGK Tiếng Việt 5

Luyện tập về từ đồng nghĩa   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Mưa mùa xuân xôn xao, phơi phới. Những hạt mưa ⁽¹⁾(bé mọn, bé con, bé nhỏ), mềm mại, rơi như nhảy nhót. Hạt nọ tiếp hạt kia đan xuống mặt đất. Mặt đất đã ⁽²⁾(khô cằn, khô khan, khô khốc) bỗng thức dậy, âu yếm đón lấy những giọt mưa ấm áp, ⁽³⁾(trong sáng, trong lành, trong xanh). Mặt đất lại ⁽⁴⁾(dịu mềm, dịu nhẹ, dịu ngọt), lại cần mẫn tiếp nhựa sống cho cây cỏ. Mưa mùa xuân đã mang lại cho cây ⁽⁵⁾(sức lực, sức vóc, sức sống) tràn đầy. Và, cây trả nghĩa cho mưa bằng cả mùa hoa thơm trái ngọt.
(Theo Nguyễn Thị Như Trang)

Chọn từ thích hợp trong ngoặc đơn để hoàn thành đoạn văn.

Mưa mùa xuân xôn xao, phơi phới. Những hạt mưa ⁽¹⁾(bé mọn, bé con, bé nhỏ), mềm mại, rơi như nhảy nhót. Hạt nọ tiếp hạt kia đan xuống mặt đất. Mặt đất đã ⁽²⁾(khô cằn, khô khan, khô khốc) bỗng thức dậy, âu yếm đón lấy những giọt mưa ấm áp, ⁽³⁾(trong sáng, trong lành, trong xanh). Mặt đất lại ⁽⁴⁾(dịu mềm, dịu nhẹ, dịu ngọt), lại cần mẫn tiếp nhựa sống cho cây cỏ. Mưa mùa xuân đã mang lại cho cây ⁽⁵⁾(sức lực, sức vóc, sức sống) tràn đầy. Và, cây trả nghĩa cho mưa bằng cả mùa hoa thơm trái ngọt.
(Theo Nguyễn Thị Như Trang)

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 59 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình minh hoạ cơn mưa mùa xuân rơi trên cây cỏ xanh tươi, mặt đất ẩm ướt.

Gợi ý trả lời

Cách làm: Ở mỗi chỗ trống, em đọc kĩ câu văn rồi chọn từ đồng nghĩa có nghĩa hợp nhất với sự vật được nói đến (hạt mưa, mặt đất, giọt mưa, sức của cây).

a) Những hạt mưa _bé nhỏ_, mềm mại.
- *bé nhỏ*: nhỏ nhắn, đáng yêu — hợp để tả hạt mưa.
- *bé mọn* (nhỏ nhặt, không đáng kể) và *bé con* (chỉ em bé) đều không hợp.

b) Mặt đất đã _khô cằn_ bỗng thức dậy.
- *khô cằn*: đất khô, không còn màu mỡ — đúng với mặt đất trước cơn mưa.
- *khô khan* (lời nói nhạt nhẽo), *khô khốc* (rất khô, thường tả miệng, họng) không hợp với mặt đất.

c) Những giọt mưa ấm áp, _trong lành_.
- *trong lành*: trong và lành, dễ chịu — hợp để tả giọt mưa, không khí.
- *trong sáng* (tâm hồn, ánh mắt), *trong xanh* (bầu trời, nước biển) không hợp.

d) Mặt đất lại _dịu mềm_.
- *dịu mềm*: vừa mềm vừa dịu — mặt đất sau khi thấm nước mưa.
- *dịu nhẹ* (âm thanh, ánh sáng), *dịu ngọt* (lời nói, giọng nói) không hợp với mặt đất.

e) Mưa mùa xuân đã mang lại cho cây _sức sống_ tràn đầy.
- *sức sống*: khả năng sống và phát triển — đi với “tràn đầy”, hợp với cây cỏ.
- *sức lực* (sức khoẻ để làm việc), *sức vóc* (tầm vóc, thể lực của người) không hợp.

Đoạn văn hoàn chỉnh: Mưa mùa xuân xôn xao, phơi phới. Những hạt mưa bé nhỏ, mềm mại, rơi như nhảy nhót. Hạt nọ tiếp hạt kia đan xuống mặt đất. Mặt đất đã khô cằn bỗng thức dậy, âu yếm đón lấy những giọt mưa ấm áp, trong lành. Mặt đất lại dịu mềm, lại cần mẫn tiếp nhựa sống cho cây cỏ. Mưa mùa xuân đã mang lại cho cây sức sống tràn đầy. Và, cây trả nghĩa cho mưa bằng cả mùa hoa thơm trái ngọt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.