Sách giáo khoa Tiếng Việt 4 Tập hai

Giải Bài 3 trang 73 SGK Tiếng Việt 4

Luyện tập về câu chủ đề của đoạn văn   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: a. Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ. Cha làm cho tôi chiếc chổi cọ để quét nhà, quét sân. Mẹ đựng hạt giống đầy móm lá cọ, treo lên gác bếp để gieo cấy mùa sau. Chị tôi đan nón lá cọ, lại biết đan cả mành cọ và làn cọ xuất khẩu. Chiều chiều chăn trâu, chúng tôi rủ nhau đi nhặt những trái cọ rơi đầy quanh gốc về om, ăn vừa béo vừa bùi. (Nguyễn Thái Vận)

b. Ánh nắng ban mai trải xuống cánh đồng vàng óng, xua tan dần hơi lạnh mùa đông. Lúa nặng trĩu bông ngả đầu vào nhau, thoang thoảng hương thơm. Từng cơn gió nhẹ làm cả biển vàng rung rinh như gợn sóng. Đàn chim gáy ở đâu bay về gù vang cánh đồng, như hoà nhịp với tiếng hát trên các thửa ruộng… Ngày mùa, cánh đồng lúa trông thật đẹp mắt. (Theo Trúc Mai)

c. Sau trận mưa rào, mọi vật đều sáng và tươi. Những đoá râm bụt thêm đỏ chói. Bầu trời xanh bóng như được giội rửa. Mấy đám mây bông trôi nhởn nhơ, sáng rực lên trong ánh mặt trời. Mẹ gà mừng rỡ "tục, tục" dắt bầy con quây quanh vũng nước đọng trong vườn. (Theo Vũ Tú Nam)

Tìm câu chủ đề trong mỗi đoạn văn dưới đây:

a. Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ. Cha làm cho tôi chiếc chổi cọ để quét nhà, quét sân. Mẹ đựng hạt giống đầy móm lá cọ, treo lên gác bếp để gieo cấy mùa sau. Chị tôi đan nón lá cọ, lại biết đan cả mành cọ và làn cọ xuất khẩu. Chiều chiều chăn trâu, chúng tôi rủ nhau đi nhặt những trái cọ rơi đầy quanh gốc về om, ăn vừa béo vừa bùi.
(Nguyễn Thái Vận)

b. Ánh nắng ban mai trải xuống cánh đồng vàng óng, xua tan dần hơi lạnh mùa đông. Lúa nặng trĩu bông ngả đầu vào nhau, thoang thoảng hương thơm. Từng cơn gió nhẹ làm cả biển vàng rung rinh như gợn sóng. Đàn chim gáy ở đâu bay về gù vang cánh đồng, như hoà nhịp với tiếng hát trên các thửa ruộng… Ngày mùa, cánh đồng lúa trông thật đẹp mắt.
(Theo Trúc Mai)

c. Sau trận mưa rào, mọi vật đều sáng và tươi. Những đoá râm bụt thêm đỏ chói. Bầu trời xanh bóng như được giội rửa. Mấy đám mây bông trôi nhởn nhơ, sáng rực lên trong ánh mặt trời. Mẹ gà mừng rỡ "tục, tục" dắt bầy con quây quanh vũng nước đọng trong vườn.
(Theo Vũ Tú Nam)

Gợi ý trả lời

Câu chủ đề là câu nêu ý chính (ý bao trùm) của cả đoạn văn; các câu còn lại làm nhiệm vụ nêu chi tiết, dẫn chứng để làm rõ cho câu chủ đề. Câu chủ đề thường đứng ở đầu đoạn hoặc cuối đoạn.

a. Câu chủ đề là câu đầu đoạn: "Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ."
- Câu này nêu ý chính của cả đoạn: quê hương gắn bó với cây cọ.
- Các câu sau đều kể những việc cụ thể cho thấy sự gắn bó ấy: cha làm chổi cọ, mẹ đựng hạt giống trong móm lá cọ, chị đan nón – mành – làn cọ, lũ trẻ đi nhặt trái cọ về om ăn. → Các câu này làm rõ cho câu đầu.

b. Câu chủ đề là câu cuối đoạn: "Ngày mùa, cánh đồng lúa trông thật đẹp mắt."
- Các câu trước miêu tả từng vẻ đẹp của cánh đồng: ánh nắng ban mai, lúa trĩu bông thơm, gió làm biển vàng rung rinh, đàn chim gáy gù vang.
- Câu cuối gộp lại, nêu ý chung (nhận xét bao trùm) cho tất cả những hình ảnh đã tả ở trên. → Đây là câu chủ đề đứng cuối đoạn.

c. Câu chủ đề là câu đầu đoạn: "Sau trận mưa rào, mọi vật đều sáng và tươi."
- Câu này nêu ý chính: sau mưa, mọi vật đều sáng và tươi.
- Các câu sau chứng minh điều đó bằng những hình ảnh cụ thể: đoá râm bụt thêm đỏ chói, bầu trời xanh bóng như được giội rửa, mây bông sáng rực, mẹ gà mừng rỡ dắt bầy con. → Các câu này làm rõ cho câu đầu.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.