Giải Bài 3 trang 187 SGK Sinh học 12
Đề bài
Phân tích vai trò của chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình trong phát triển bền vững ở nước ta.
Lời giải
## Vai trò của chính sách dân số, kế hoạch hoá gia đình trong phát triển bền vững ở nước ta
Mở đầu. Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai, dựa trên sự hài hoà giữa ba trụ cột kinh tế – xã hội – môi trường. Dân số tác động trực tiếp đến cả ba trụ cột, nên chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình (ổn định quy mô, mỗi cặp vợ chồng có 1–2 con, nâng cao chất lượng dân số) giữ vai trò nền tảng.
### 1. Vai trò về mặt dân số và xã hội
- Kiểm soát, ổn định quy mô và tốc độ tăng dân số, tránh bùng nổ dân số, giữ cho dân số tăng ở mức hợp lí so với khả năng của nền kinh tế.
- Mỗi gia đình ít con có điều kiện chăm sóc tốt hơn về dinh dưỡng, y tế, giáo dục → giảm tỉ lệ tử vong và suy dinh dưỡng trẻ em, nâng cao chất lượng dân số, trình độ dân trí và chất lượng cuộc sống.
- Giảm sức ép việc làm, giảm nghèo và tệ nạn xã hội; phụ nữ có thêm cơ hội học tập, tham gia lao động → cải thiện bình đẳng giới, xây dựng xã hội công bằng, tiến bộ.
### 2. Vai trò về mặt kinh tế
- Giảm sức ép của gia tăng dân số lên nền kinh tế, giúp phân bổ nguồn lực hợp lí, tăng tích luỹ để đầu tư phát triển.
- Giảm tỉ lệ phụ thuộc, tận dụng cơ cấu dân số vàng ("lợi tức dân số") → nâng cao năng suất, thu nhập bình quân đầu người, thúc đẩy tăng trưởng ổn định, lâu dài.
- Nhà nước giảm gánh nặng phúc lợi, dành thêm nguồn lực đầu tư cho hạ tầng, giáo dục và công nghệ.
### 3. Vai trò về mặt tài nguyên và môi trường
- Khi dân số tăng quá nhanh, nhu cầu về lương thực, nước, năng lượng, đất ở… tăng theo, dẫn đến khai thác quá mức tài nguyên, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm và suy thoái môi trường.
- Ổn định quy mô dân số giúp giảm áp lực khai thác tài nguyên, hạn chế chuyển đổi đất rừng, giảm phát thải và ô nhiễm → bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và bảo tồn tài nguyên cho các thế hệ mai sau.
### 4. Kết luận
Chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình giúp duy trì quy mô dân số hợp lí, nâng cao chất lượng dân số và đời sống, bảo đảm sự cân đối hài hoà giữa dân số với phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên, môi trường. Đó là điều kiện cơ bản để nước ta đạt đồng thời cả ba trụ cột của phát triển bền vững.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.