Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 1 trang 171 SGK Sinh học 12

Bài. Sinh quyển, khu sinh học và chu trình sinh - địa - hoá   Đã kiểm

Đề bài

Em hãy lấy một số ví dụ về hoạt động của con người gây mất cân bằng chu trình sinh – địa – hoá.

Lời giải

Khái quát: Chu trình sinh – địa – hoá là quá trình trao đổi liên tục của các chất (C, N, P, S, nước…) giữa quần xã sinh vật và môi trường vô cơ. Nhiều hoạt động của con người làm thay đổi đột ngột tốc độ và lượng chất lưu chuyển trong một mắt xích, khiến các chu trình mất cân bằng. Một số ví dụ:

a) Chu trình carbon: Đốt nhiên liệu hoá thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt) trong công nghiệp và giao thông, cùng với phá rừng, làm tăng mạnh lượng CO2CO_2 thải vào khí quyển, vượt quá khả năng hấp thụ của thực vật và đại dương → gây hiệu ứng nhà kính, nóng lên toàn cầu.

b) Chu trình nitrogen: Lạm dụng phân đạm hoá học (NH4+NH_4^+, NO3−NO_3^-) trong nông nghiệp làm dư thừa hợp chất nitrogen; lượng này theo nước rửa trôi xuống sông, hồ gây phú dưỡng (tảo nở hoa, cạn kiệt oxygen hoà tan, sinh vật thuỷ sinh chết). Chăn nuôi gia súc quy mô lớn còn thải nhiều NH3NH_3 và N2ON_2O (khí nhà kính mạnh) vào khí quyển.

c) Chu trình phosphorus: Khai thác quặng phosphate để sản xuất phân bón và nước thải chứa phosphate (PO43−PO_4^{3-}) từ bột giặt, sinh hoạt đổ vào thuỷ vực cũng gây phú dưỡng nguồn nước.

d) Chu trình nước: Phá rừng, bê tông hoá đô thị làm giảm khả năng thấm và giữ nước, giảm thoát hơi nước, thay đổi lượng mưa – bốc hơi, gây lũ lụt, hạn hán, xói mòn và cạn kiệt nước ngầm.

đ) Chu trình sulfur: Đốt nhiên liệu hoá thạch chứa lưu huỳnh thải SO2SO_2 vào khí quyển → tạo mưa acid làm hại cây trồng, đất và nguồn nước.

Kết luận: Các hoạt động như đốt nhiên liệu hoá thạch, phá rừng, lạm dụng phân bón, chăn nuôi quy mô lớn và xả nước thải chưa xử lí đều làm gia tăng đột ngột lượng chất trong một mắt xích của chu trình, phá vỡ sự cân bằng tự nhiên của các chu trình sinh – địa – hoá.

Đáp số

Đốt nhiên liệu hoá thạch, phá rừng → tăng CO2CO_2, hiệu ứng nhà kính (mất cân bằng chu trình carbon)Lạm dụng phân đạm, chăn nuôi lớn → dư nitrogen, phú dưỡng nước, thải NH3NH_3, N2ON_2O (mất cân bằng chu trình nitrogen)Khai thác phosphate, nước thải phosphate → phú dưỡng (mất cân bằng chu trình phosphorus)Phá rừng, đô thị hoá → rối loạn chu trình nước (lũ, hạn, cạn nước ngầm)Thải SO2SO_2 → mưa acid (mất cân bằng chu trình sulfur)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.