Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 1 trang 160 SGK Sinh học 12

Trao đổi vật chất và chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Phân biệt ba dạng tháp sinh thái.

Lời giải

Phân biệt ba dạng tháp sinh thái

Tháp sinh thái được xây dựng bằng cách xếp chồng các bậc dinh dưỡng từ thấp đến cao (sinh vật sản xuất ở đáy, các bậc tiêu thụ ở trên). Có ba dạng tháp sinh thái, phân biệt dựa trên đại lượng dùng để biểu diễn độ lớn của mỗi bậc dinh dưỡng:

a) Tháp số lượng

- Được xây dựng dựa trên số lượng cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
- Dễ xây dựng nhưng ít có giá trị chính xác vì kích thước và khối lượng cá thể ở các bậc dinh dưỡng khác nhau rất nhiều. Vì vậy tháp số lượng đôi khi bị "lộn ngược" (ví dụ: một cây lớn nuôi được rất nhiều sâu, nên bậc sinh vật tiêu thụ lại đông hơn bậc sản xuất).

b) Tháp sinh khối

- Được xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng (thường tính bằng g/m² hoặc kg/ha).
- Có giá trị hơn tháp số lượng vì phản ánh được lượng chất sống. Tuy nhiên vẫn có nhược điểm: thành phần hoá học và giá trị năng lượng của chất sống ở các bậc khác nhau không giống nhau; sinh khối tức thời chưa phản ánh đúng tốc độ tích luỹ (ví dụ ở hệ sinh thái nước, thực vật nổi có sinh khối nhỏ nhưng tốc độ sinh sản nhanh, nên tháp có thể bị lộn ngược).

c) Tháp năng lượng

- Được xây dựng dựa trên số năng lượng được tích luỹ trên một đơn vị diện tích hay thể tích, trong một đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng (thường tính bằng kcal/m2/na˘mkcal/m^2/n\breve{a}m).
- Là dạng hoàn thiện nhất: luôn có dạng đáy rộng, đỉnh hẹp (không bao giờ bị lộn ngược) do năng lượng luôn hao hụt dần qua các bậc dinh dưỡng (theo quy luật truyền năng lượng, hiệu suất sinh thái trung bình chỉ khoảng 10%). Nhờ đó tháp năng lượng phản ánh đúng nhất mối quan hệ dinh dưỡng và dòng năng lượng trong hệ sinh thái.

Đáp số

Tháp số lượng: dựa trên số lượng cá thể mỗi bậc dinh dưỡng; dễ xây dựng, ít chính xác, có thể lộn ngược.Tháp sinh khối: dựa trên khối lượng chất sống (sinh khối) trên đơn vị diện tích/thể tích; chính xác hơn nhưng vẫn có thể lộn ngược.Tháp năng lượng: dựa trên năng lượng tích luỹ trên đơn vị diện tích/thể tích trong một đơn vị thời gian; hoàn thiện nhất, luôn đáy rộng đỉnh hẹp.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.