Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 123 SGK Sinh học 12

Bài 23. Môi trường sống và các nhân tố sinh thái   Đã kiểm

Đề bài

Phân tích một ví dụ về hoạt động sống của sinh vật làm thay đổi môi trường sống của chúng.

Lời giải

Ví dụ: Hoạt động sống của cây xanh (thực vật rừng) làm thay đổi môi trường sống của chúng

Sinh vật và môi trường có mối quan hệ tác động qua lại hai chiều: môi trường tác động lên sinh vật, đồng thời chính hoạt động sống của sinh vật cũng làm biến đổi các nhân tố sinh thái vô sinh của môi trường. Cây xanh trong rừng là một ví dụ điển hình. Thông qua các hoạt động sinh lí (quang hợp, hô hấp, thoát hơi nước), cây làm thay đổi môi trường sống của mình theo nhiều hướng:

1. Thay đổi thành phần không khí

Khi quang hợp, cây hấp thụ CO2\text{CO}_2 và thải O2\text{O}_2 ra không khí:

6 CO2+6 H2O→ánh sáng, diệp lụcC6H12O6+6 O26\,\text{CO}_2 + 6\,\text{H}_2\text{O} \xrightarrow{\text{ánh sáng, diệp lục}} \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\,\text{O}_2

Nhờ đó, không khí trong rừng có nồng độ O2\text{O}_2 cao hơn và nồng độ CO2\text{CO}_2 thấp hơn so với vùng không có rừng.

2. Thay đổi độ ẩm không khí

Cây thoát hơi nước qua khí khổng của lá → làm tăng độ ẩm tương đối của không khí bên trong và xung quanh tán rừng.

3. Thay đổi nhiệt độ và cường độ ánh sáng

Tán lá dày cản và hấp thụ một phần bức xạ mặt trời → nhiệt độ dưới tán rừng thấp và ổn định hơn, cường độ ánh sáng chiếu xuống nền rừng giảm rõ rệt so với nơi trống trải.

4. Thay đổi tính chất đất

Rễ cây giữ đất, hạn chế xói mòn và rửa trôi; lá, cành rụng được vi sinh vật phân giải thành mùn → làm tăng độ phì, cải thiện cấu trúc và độ tơi xốp của đất rừng.

Kết luận: Những thay đổi trên đã tạo nên một *tiểu khí hậu rừng* đặc trưng: mát hơn, ẩm hơn, ít ánh sáng hơn và đất giàu mùn hơn so với môi trường ban đầu. Đây là minh chứng rõ ràng cho tác động của nhân tố hữu sinh (bản thân sinh vật) lên các nhân tố vô sinh của môi trường — chiều tác động ngược lại so với tác động của môi trường lên sinh vật, thể hiện mối quan hệ qua lại hai chiều giữa sinh vật và môi trường sống.

Đáp số

Cây xanh (thực vật rừng) làm thay đổi môi trường sống của chúng theo 4 hướng: tăng O₂/giảm CO₂ trong không khí, tăng độ ẩm, giảm nhiệt độ và cường độ ánh sáng dưới tán, cải thiện độ phì và cấu trúc đất → hình thành tiểu khí hậu rừng đặc trưng (minh chứng sinh vật tác động trở lại các nhân tố vô sinh của môi trường).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.