Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Dừng lại và suy ngẫm trang 115 SGK Sinh học 12

Bài 22. Sự phát sinh và phát triển sự sống trên Trái Đất   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho các sự kiện sau: (a) protobiont mang các đặc tính sống hình thành tế bào sơ khai, (b) hình thành tế bào nhân sơ, (c) các chất vô cơ được xúc tác thành các hợp chất hữu cơ đơn giản trong điều kiện khí hậu nguyên thuỷ, (d) hình thành tế bào nhân thực sơ khai, (e) các hợp chất hữu cơ đơn giản xảy ra phản ứng tạo thành các đại phân tử hữu cơ, (g) hình thành sinh vật đa bào dị dưỡng, (h) hình thành sinh vật đa bào tự dưỡng, (k) các protobiont tổ hợp tự do với các đại phân tử hữu cơ, (l) hình thành tế bào nhân thực mang ti thể, (m) hình thành tế bào nhân thực mang ti thể và lục lạp.

Dựa vào kiến thức trong mục II, xác định các sự kiện thuộc về mỗi giai đoạn tiến hoá. Vẽ sơ đồ sắp xếp các sự kiện theo trình tự tiến hoá trong sinh giới.

Lời giải

## Phân chia các sự kiện theo ba giai đoạn tiến hoá

Quá trình phát sinh sự sống trải qua ba giai đoạn nối tiếp nhau: tiến hoá hoá học → tiến hoá tiền sinh học → tiến hoá sinh học.

1) Giai đoạn tiến hoá hoá học (hình thành các hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ):
- (c) các chất vô cơ được xúc tác thành các hợp chất hữu cơ đơn giản trong điều kiện khí hậu nguyên thuỷ.
- (e) các hợp chất hữu cơ đơn giản xảy ra phản ứng tạo thành các đại phân tử hữu cơ (protein, acid nucleic…).

2) Giai đoạn tiến hoá tiền sinh học (hình thành tế bào nguyên thuỷ):
- (k) các đại phân tử hữu cơ tổ hợp tự do tạo thành các protobiont (giọt hữu cơ có màng bao bọc).
- (a) protobiont mang các đặc tính sống (trao đổi chất, tự nhân đôi…) hình thành tế bào sơ khai.

3) Giai đoạn tiến hoá sinh học (từ tế bào nguyên thuỷ phát triển thành toàn bộ sinh giới ngày nay):
- (b) hình thành tế bào nhân sơ.
- (d) hình thành tế bào nhân thực sơ khai.
- (l) hình thành tế bào nhân thực mang ti thể (thực bào vi khuẩn hiếu khí → nội cộng sinh) → dòng sinh vật dị dưỡng.
- (m) hình thành tế bào nhân thực mang ti thể và lục lạp (thực bào thêm vi khuẩn lam) → dòng sinh vật tự dưỡng.
- (g) hình thành sinh vật đa bào dị dưỡng (từ tế bào chỉ có ti thể).
- (h) hình thành sinh vật đa bào tự dưỡng (từ tế bào có cả ti thể và lục lạp).

## Sơ đồ trình tự tiến hoá trong sinh giới

```
[Tiến hoá hoá học] (c) ──▶ (e)
│
[Tiến hoá tiền sinh học] (k) ──▶ (a)
│
[Tiến hoá sinh học] (b) ──▶ (d) ──▶ (l) ──────▶ (g) sinh vật đa bào dị dưỡng
│
└─▶ (m) ──▶ (h) sinh vật đa bào tự dưỡng
```

Viết gọn theo một mạch:

(c)→(e)→(k)→(a)→(b)→(d)→(l)→(g)(c) \to (e) \to (k) \to (a) \to (b) \to (d) \to (l) \to (g)
và nhánh tự dưỡng: (l)→(m)→(h)\text{và nhánh tự dưỡng: } (l) \to (m) \to (h)

Kiểm tra lại: từ chất vô cơ → hợp chất hữu cơ đơn giản (c) → đại phân tử (e) → protobiont (k) → tế bào sơ khai (a) → nhân sơ (b) → nhân thực (d) → có ti thể (l) → có thêm lục lạp (m); ti thể xuất hiện trước lục lạp nên dòng dị dưỡng (g) tách ra từ (l), dòng tự dưỡng (h) phát sinh sau từ (m). Trình tự phù hợp với kiến thức mục II SGK.

Đáp số

Tiến hoá hoá học: (c), (e)Tiến hoá tiền sinh học: (k), (a)Tiến hoá sinh học: (b), (d), (l), (m), (g), (h)Trình tự: (c) → (e) → (k) → (a) → (b) → (d) → (l) → (g); nhánh (l) → (m) → (h)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.