Giải Câu hỏi 2 trang 111 SGK Sinh học 12
Đề bài
Cách li sinh sản và các nhân tố tiến hoá có vai trò gì trong quá trình hình thành loài mới?
Lời giải
Vai trò của các nhân tố tiến hoá và cách li sinh sản trong quá trình hình thành loài mới
a) Vai trò của các nhân tố tiến hoá
Các nhân tố tiến hoá (đột biến, dòng gene, phiêu bạt di truyền, chọn lọc tự nhiên) tác động lên các quần thể của cùng một loài, làm biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của mỗi quần thể theo những hướng khác nhau.
- Đột biến tạo ra nguồn biến dị di truyền (allele mới, tổ hợp gene mới) — nguyên liệu sơ cấp cho quá trình hình thành loài.
- Dòng gene (di nhập gene) làm thay đổi vốn gene; khi dòng gene bị hạn chế (do cách li) thì sự khác biệt giữa các quần thể được duy trì và tích luỹ.
- Phiêu bạt di truyền làm thay đổi ngẫu nhiên tần số allele, nhất là ở quần thể nhỏ.
- Chọn lọc tự nhiên giữ lại những kiểu gene thích nghi, định hướng sự phân hoá vốn gene.
→ Kết quả là các quần thể dần phân hoá về vốn gene (và kiểu hình), tạo cơ sở di truyền cho sự xuất hiện của loài mới.
b) Vai trò của cách li sinh sản
Cách li sinh sản là sự ngăn cản các cá thể của các quần thể khác nhau giao phối với nhau hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ.
- Cách li sinh sản ngăn cản sự trao đổi vốn gene giữa quần thể đang phân hoá với quần thể gốc (và các quần thể khác), nhờ đó sự khác biệt di truyền do các nhân tố tiến hoá tạo ra không bị xoá nhoà mà được củng cố và tích luỹ.
- Khi giữa hai nhóm quần thể xuất hiện cách li sinh sản thì chúng trở thành hai loài khác nhau. Vì vậy, cách li sinh sản là dấu hiệu đánh dấu sự hình thành loài mới đã hoàn tất (tiêu chuẩn để phân biệt hai loài thân thuộc).
Kết luận: Các nhân tố tiến hoá tạo ra và làm phân hoá vốn gene của các quần thể, còn cách li sinh sản duy trì, củng cố sự khác biệt đó và đánh dấu sự ra đời của loài mới. Hai yếu tố này phối hợp chặt chẽ: quá trình hình thành loài mới chính là quá trình các nhân tố tiến hoá làm phân hoá vốn gene dẫn đến hình thành cách li sinh sản.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.