Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Luyện tập và vận dụng 1 trang 66 SGK Sinh học 12

Bài 7. Đột biến nhiễm sắc thể   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cơ chế nào hình thành người có kiểu NST giới tính là XYY?

Lời giải

Phân tích yêu cầu

Người có kiểu nhiễm sắc thể (NST) giới tính XYYXYY mang hai NST YY và một NST XX, tức là có 3 NST giới tính (thể ba nhiễm ở cặp NST giới tính). Cần giải thích cơ chế tạo ra hợp tử XYYXYY dựa trên sự thụ tinh giữa giao tử đực và giao tử cái.

Nhận xét về nguồn gốc NST YY

- NST YY chỉ có ở người bố (XYXY); người mẹ (XXXX) không mang NST YY.
- Vì cơ thể XYYXYY có hai NST YY, nên hai NST YY này phải cùng do bố truyền cho qua một giao tử đực mang YYYY. Người mẹ chỉ góp một giao tử bình thường mang XX.

Cơ chế hình thành (đột biến lệch bội do rối loạn phân li NST trong giảm phân ở bố)

- Trong giảm phân tạo tinh trùng ở bố, ở lần phân bào I cặp NST giới tính XYXY phân li bình thường: NST XX đi về một tế bào, NST YY đi về tế bào kia.
- Ở lần phân bào II, tế bào chứa NST YY (lúc này YY gồm hai chromatit chị em) bị rối loạn phân li: hai chromatit chị em của NST YY không tách nhau ra, cùng đi về một cực.
- Kết quả tạo ra giao tử đực bất thường mang YYYY (và một loại giao tử không mang NST giới tính nào, loại giao tử OO).
- Giao tử đực YYYY này kết hợp (thụ tinh) với giao tử cái bình thường mang XX của mẹ:

YY  (tinh trùng)+X  (trứng)→XYY  (hợp tử)YY \;(\text{tinh trùng}) + X \;(\text{trứng}) \rightarrow XYY \;(\text{hợp tử})

- Hợp tử XYYXYY phát triển thành người có kiểu NST giới tính XYYXYY.

Kết luận

Cơ chế: do rối loạn phân li của cặp NST giới tính trong lần giảm phân II ở người bố, làm hai chromatit của NST YY không phân li, tạo tinh trùng mang YYYY; tinh trùng này thụ tinh với trứng XX bình thường của mẹ tạo hợp tử XYYXYY.

Đáp số

Rối loạn phân li NST YY ở giảm phân II của bố → tinh trùng YYYY; tinh trùng YYYY thụ tinh với trứng XX của mẹ → hợp tử XYYXYY

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.