Giải Câu hỏi 1 trang 59 SGK Sinh học 12

Lời giải

Hoán vị gene là gì?

Hoán vị gene (trao đổi chéo) là hiện tượng các allele của các gene nằm trên cùng một cặp nhiễm sắc thể tương đồng đổi chỗ cho nhau, làm xuất hiện các tổ hợp allele mới (biến dị tổ hợp). Hiện tượng này xảy ra trong quá trình giảm phân tạo giao tử.

Cơ sở tế bào học của hiện tượng hoán vị gene:

a) Ở kì đầu của giảm phân I, các nhiễm sắc thể kép trong cặp nhiễm sắc thể tương đồng tiếp hợp (bắt đôi) với nhau theo chiều dọc.

b) Trong quá trình tiếp hợp, giữa hai chromatid khác nguồn gốc (một chromatid của nhiễm sắc thể có nguồn gốc từ bố và một chromatid của nhiễm sắc thể có nguồn gốc từ mẹ) có thể xảy ra sự trao đổi chéo — tức là chúng đứt ra ở những điểm tương ứng rồi nối lại, dẫn đến sự trao đổi các đoạn tương ứng cho nhau.

c) Kết quả của trao đổi chéo là các allele nằm trên các đoạn nhiễm sắc thể bị trao đổi sẽ đổi chỗ cho nhau, tạo nên sự tái tổ hợp (hoán vị) giữa các allele của các gene trên cùng một nhiễm sắc thể. Nhờ đó tạo ra các loại giao tử mới mang tổ hợp allele khác với giao tử của bố mẹ (giao tử hoán vị), bên cạnh các giao tử liên kết.

d) Các gene nằm càng xa nhau trên nhiễm sắc thể thì lực liên kết càng yếu, khả năng xảy ra trao đổi chéo (tần số hoán vị gene) càng lớn; các gene nằm càng gần nhau thì liên kết càng chặt, tần số hoán vị gene càng nhỏ. Dựa vào tần số hoán vị gene có thể xác định được khoảng cách tương đối và trình tự sắp xếp của các gene trên nhiễm sắc thể (lập bản đồ di truyền).

Đáp số