Giải Câu hỏi 1 trang 52 SGK Sinh học 12

Lời giải

## NST giới tính là gì?

NST giới tính là loại nhiễm sắc thể mang các gene quy định giới tính và một số gene quy định tính trạng thường (các gene liên kết với giới tính). Ở người và nhiều loài động vật, NST giới tính tồn tại thành một cặp trong tế bào lưỡng bội ($2n$), được kí hiệu là X và Y:

- Cá thể cái (nữ): mang cặp NST giới tính $XX$ (đồng giao tử — chỉ tạo một loại giao tử về NST giới tính).
- Cá thể đực (nam): mang cặp NST giới tính $XY$ (dị giao tử — tạo hai loại giao tử về NST giới tính).

Sự tổ hợp các NST giới tính của giao tử bố và mẹ trong thụ tinh quyết định giới tính của đời con.

> *Lưu ý:* Cơ chế xác định giới tính thay đổi tùy loài (ví dụ ở chim, bướm là $XX$ ở con đực và $XY$ ở con cái).

---

## Sự khác biệt giữa NST thường và NST giới tính

| Đặc điểm | NST thường ($A$) | NST giới tính |
|---|---|---|
| Số lượng | Nhiều cặp (ở người: 22 cặp) | Thường chỉ 1 cặp (ở người: 1 cặp) |
| Hình thái | Hai chiếc trong cặp luôn tương đồng | Có thể tương đồng ($XX$) hoặc không tương đồng ($XY$) |
| Phân bố theo giới | Giống nhau ở cả hai giới | Khác nhau giữa hai giới ($XX$ ở cái/nữ; $XY$ ở đực/nam) |
| Chức năng | Mang gene quy định các tính trạng thường | Mang gene quy định giới tính và một số tính trạng liên kết với giới tính |

> Mở rộng: Ở người, NST $Y$ ngắn hơn và mang ít gene hơn NST $X$. Vùng không tương đồng trên $X$ và $Y$ không có alen tương ứng ở chiếc còn lại, dẫn đến hiện tượng di truyền chéo (gene trên $X$) và di truyền thẳng (gene trên $Y$).

Đáp số