Sách giáo khoa Sinh học 11

Giải Dừng lại và suy ngẫm 2 trang 41 SGK Sinh học 11

Bài 7. Hô hấp ở thực vật   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nước, nhiệt độ, hàm lượng O2_2, CO2_2 có ảnh hưởng như thế nào đến hô hấp ở thực vật? Giải thích.

Lời giải

Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến hô hấp ở thực vật

Hô hấp ở thực vật là quá trình phân giải các hợp chất hữu cơ, giải phóng năng lượng; quá trình này do hệ enzyme xúc tác nên chịu ảnh hưởng rõ rệt của các yếu tố môi trường như nước, nhiệt độ, hàm lượng O2O_2 và CO2CO_2.

a) Nước (hàm lượng nước)

- Nước vừa là dung môi, vừa là môi trường cho các phản ứng hóa học, đồng thời tham gia trực tiếp vào quá trình oxi hóa nguyên liệu hô hấp. Vì vậy, hàm lượng nước trong cơ quan, cơ thể thực vật liên quan trực tiếp đến cường độ hô hấp.
- Hàm lượng nước trong tế bào càng cao thì cường độ hô hấp càng mạnh và ngược lại. Hạt khô (hạt đang ngủ, hàm lượng nước thấp) có cường độ hô hấp rất thấp; khi hạt hút nước, nảy mầm thì hô hấp tăng mạnh.

b) Nhiệt độ

- Hô hấp gồm các phản ứng do enzyme xúc tác nên phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ. Trong giới hạn nhất định, khi nhiệt độ tăng thì cường độ hô hấp tăng.
- Nhiệt độ tối ưu cho hô hấp ở thực vật thường trong khoảng 30 ∘C−35 ∘C30\,^{\circ}\text{C} - 35\,^{\circ}\text{C}. Nếu nhiệt độ quá thấp, hoạt động của enzyme giảm nên hô hấp yếu; nếu nhiệt độ quá cao, enzyme bị biến tính, hô hấp giảm rồi ngừng.

c) Hàm lượng O2O_2

- O2O_2 là nguyên liệu của hô hấp hiếu khí, là chất nhận electron cuối cùng trong chuỗi truyền electron hô hấp. Vì vậy hàm lượng O2O_2 ảnh hưởng trực tiếp đến cường độ hô hấp.
- Khi hàm lượng O2O_2 trong không khí giảm xuống dưới khoảng 5%5\%, hô hấp hiếu khí bị ức chế, cây chuyển sang phân giải kị khí (lên men) gây bất lợi cho cây. Hàm lượng O2O_2 thích hợp giúp hô hấp hiếu khí diễn ra bình thường.

d) Hàm lượng CO2CO_2

- CO2CO_2 là sản phẩm cuối cùng của hô hấp hiếu khí. Theo nguyên tắc, khi nồng độ CO2CO_2 trong môi trường tăng cao (lớn hơn 0,03%0,03\%) thì cân bằng phản ứng chuyển dịch, làm ức chế quá trình hô hấp, cường độ hô hấp giảm.
- Dựa vào đặc điểm này, người ta có thể tăng nồng độ CO2CO_2 để hạn chế hô hấp trong bảo quản nông sản.

Kết luận: Nước và nhiệt độ (trong giới hạn thích hợp) tỉ lệ thuận với cường độ hô hấp; O2O_2 cần đủ để duy trì hô hấp hiếu khí, còn nồng độ CO2CO_2 cao thì ức chế hô hấp.

Đáp số

Nước: hàm lượng nước càng cao, cường độ hô hấp càng mạnh (nước là dung môi và tham gia trực tiếp phản ứng)Nhiệt độ: trong giới hạn, nhiệt độ tăng thì hô hấp tăng; tối ưu khoảng 30–35°C, quá cao enzyme biến tínhO₂: là nguyên liệu hô hấp hiếu khí; O₂ dưới ~5% thì cây chuyển sang phân giải kị khíCO₂: nồng độ cao (>0,03%) ức chế, làm giảm cường độ hô hấp

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.