Mục lục Bài 65/65
Sách giáo khoa Sinh học 10

Giải Câu hỏi trang 42 SGK Sinh học 10

Bài 7. Thực hành: Xác định một số thành phần hoá học của tế bào   Đã kiểm

Đề bài

Quy trình thí nghiệm nhận biết protein và glucose trong thực phẩm có gì khác với quy trình nhận biết lipid? Vì sao lại có sự khác nhau đó?

Lời giải

a) Điểm khác nhau giữa hai quy trình

• Nhận biết protein và glucose (đường khử): dùng PHẢN ỨNG HOÁ HỌC với thuốc thử đặc trưng rồi quan sát sự đổi màu / tạo kết tủa bằng mắt thường.

- *Protein:* lấy dung dịch chứa protein, thêm vài giọt dung dịch NaOHNaOH, sau đó nhỏ dung dịch CuSO4CuSO_4 loãng → xuất hiện màu tím (tím xanh) đặc trưng (phản ứng Biuret với liên kết peptide).
- *Glucose:* cho dung dịch chứa glucose tác dụng với thuốc thử Benedict (hoặc Fehling) rồi đun nóng → tạo kết tủa màu đỏ gạch Cu2OCu_2O.

• Nhận biết lipid: KHÔNG dùng thuốc thử tạo phản ứng màu, mà dựa vào TÍNH CHẤT VẬT LÍ của lipid.

- Lipid không tan trong nước nhưng tan trong dung môi hữu cơ (ether, cồn, benzen…); hoặc nhỏ dịch chứa lipid lên giấy sẽ để lại vết mờ (vết dầu loang) trong mờ, không mất đi khi hơ khô.

→ Tóm lại: protein và glucose được nhận biết bằng phản ứng hoá học tạo màu/kết tủa đặc trưng; còn lipid được nhận biết bằng đặc điểm vật lí (tính tan, vết mờ trên giấy).

b) Giải thích vì sao có sự khác nhau

Sự khác nhau đó là do bản chất và cấu tạo hoá học của các phân tử khác nhau:

- Protein có các liên kết peptide nên phản ứng được với ion Cu2+Cu^{2+} trong môi trường kiềm tạo hợp chất màu tím đặc trưng; glucose là đường khử (có nhóm −CHO-CHO) nên khử Cu2+Cu^{2+} thành Cu2OCu_2O kết tủa đỏ gạch khi đun nóng. Vì chúng có nhóm chức tham gia được phản ứng hoá học tạo sản phẩm có màu/kết tủa dễ quan sát nên dùng thuốc thử để nhận biết.
- Lipid là hợp chất kị nước (không phân cực), không có nhóm chức tạo phản ứng màu đặc trưng như protein hay đường khử, nhưng lại tan tốt trong dung môi hữu cơ và để lại vết mờ trên giấy. Do đó phải dựa vào tính chất vật lí để nhận biết lipid.

Đáp số

Protein, glucose: nhận biết bằng phản ứng hoá học tạo màu/kết tủa đặc trưng (protein → màu tím với CuSO4CuSO_4/NaOHNaOH theo phản ứng Biuret; glucose → kết tủa đỏ gạch Cu2OCu_2O với Benedict khi đun nóng), quan sát bằng mắt thường. Lipid: nhận biết bằng tính chất vật lí (không tan trong nước, tan trong dung môi hữu cơ, tạo vết mờ trên giấy).Khác nhau vì bản chất hoá học khác nhau: protein (liên kết peptide) và glucose (đường khử) có nhóm chức phản ứng tạo màu/kết tủa; còn lipid kị nước, không phân cực, không có phản ứng màu đặc trưng nên phải dùng tính chất vật lí.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.