Giải Luyện tập và vận dụng 3 trang 17 SGK Sinh học 10
Đề bài
Để kiểm chứng nhân tế bào có vai trò quyết định sự sống của tế bào, một nhà khoa học đã dùng móc nhỏ để loại bỏ nhân tế bào của trùng giày (một sinh vật nhân thực đơn bào). Kết quả tế bào mất nhân bị chết. Nhà khoa học này cũng làm một thí nghiệm đối chứng theo cách dùng móc nhỏ lấy nhân tế bào của trùng giày nhưng sau đó lại đặt lại vào vị trí cũ. Hãy cho biết:
a) Nếu trong thí nghiệm đối chứng tế bào sau khi được đặt nhân trở lại vẫn chết thì kết luận rút ra là gì?
b) Nếu tế bào ở thí nghiệm đối chứng không bị chết thì kết luận rút ra là gì?
Lời giải
Phân tích thí nghiệm
- Thí nghiệm chính: dùng móc nhỏ loại bỏ nhân tế bào trùng giày → tế bào mất nhân bị chết.
- Thí nghiệm đối chứng: cũng dùng móc nhỏ lấy nhân ra nhưng đặt nhân trở lại vị trí cũ. Mục đích của đối chứng là để loại trừ ảnh hưởng của thao tác cơ học (dùng móc tác động vào tế bào) đến kết quả, nhằm khẳng định nguyên nhân tế bào chết là do mất nhân chứ không phải do bị tổn thương khi thao tác.
a) Nếu tế bào ở thí nghiệm đối chứng (đã đặt nhân trở lại) vẫn chết
Khi đó không thể kết luận nhân quyết định sự sống của tế bào. Vì cả tế bào mất nhân lẫn tế bào được đặt nhân trở lại đều chết, nên nguyên nhân gây chết có thể là do chính thao tác dùng móc tác động làm tổn thương tế bào, chứ không phải do việc lấy nhân ra. Thí nghiệm chưa đủ cơ sở để rút ra kết luận về vai trò của nhân (kết quả chưa đáng tin cậy, cần cải tiến phương pháp thao tác).
b) Nếu tế bào ở thí nghiệm đối chứng không bị chết
Khi đó kết luận được rút ra: nhân tế bào có vai trò quyết định sự sống của tế bào. Vì thao tác dùng móc là như nhau ở cả hai thí nghiệm, điểm khác biệt duy nhất là có nhân (đối chứng – sống) hay không có nhân (thí nghiệm chính – chết). Tế bào được trả lại nhân vẫn sống chứng tỏ tế bào chết ở thí nghiệm chính là do mất nhân, không phải do tổn thương cơ học. Điều này kiểm chứng giả thuyết ban đầu là đúng.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.