Giải Bài 4 trang 55 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Bài tập gieo vần — chọn tiếng điền vào chỗ trống

Bài thơ *Xuân lòng* (Tố Hữu) gieo vần cách (vần gián cách): trong mỗi khổ, dòng 1 hiệp vần với dòng 3, dòng 2 hiệp vần với dòng 4. Dựa vào quy luật này, ta chọn tiếng sao cho vần với tiếng cuối của dòng hiệp vần tương ứng.

a) Khổ thứ nhất:

Gió nhẹ nhẹ, hương cỏ cây nhẹ nhẹ
Thoảng bay lên, hương mạ dưới đồng xa
Tự đâu đó, hương muôn hoa mới hé
Như khói trầm từ đỉnh rộng bao ...

- Dòng 1 ("nhẹ") hiệp vần với dòng 3 ("hé") — vần *e*.
- Dòng 2 ("xa") phải hiệp vần với dòng 4 — vần *a*.
- Tiếng cần điền hiệp vần với "xa" và hợp nghĩa "đỉnh rộng bao…" → la (*bao la*).

→ *Như khói trầm từ đỉnh rộng bao* la.

b) Khổ thứ hai:

Hơi xuân ấm trả cho trời đất lặng
Tiếng reo ca nhí nhảnh và ngây thơ
Của đàn sáo say phơi mình dưới ...
Chim nghệ vàng rỉa cánh trên nhành ...

- Dòng 1 ("lặng") hiệp vần với dòng 3 — vần *ăng*. Tiếng hợp nghĩa (chim phơi mình dưới ánh sáng mặt trời) → nắng.
- Dòng 2 ("thơ") hiệp vần với dòng 4 — vần *ơ*. Tiếng hợp nghĩa (cành cây mảnh, mềm) → tơ (*nhành tơ*).

→ *Của đàn sáo say phơi mình dưới* nắng.
→ *Chim nghệ vàng rỉa cánh trên nhành* tơ.

Các tiếng điền đều bảo đảm đúng vần cách của khổ thơ và hợp với nội dung miêu tả cảnh xuân.