Giải Câu 4 trang 133 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Dòng nào liệt kê các từ láy đã được dùng trong bài thơ?
A. *Rộng rãi, uể oải, vắng lặng, tăm hơi*
B. *Rộng rãi, vắng lặng, vòi vọi, uể oải*
C. *Rộng rãi, uể oải, vòi vọi, tăm hơi*
D. *Rộng rãi, uể oải, vòi vọi, xa xa*
(văn bản: Bến đò trưa hè)
Gợi ý trả lời
Nhắc lại khái niệm (SGK Ngữ văn 9): *Từ láy* là từ phức được tạo ra bằng cách phối hợp những tiếng có quan hệ về âm (lặp lại phụ âm đầu, phần vần, hoặc lặp cả tiếng). Cần phân biệt với *từ ghép* — là từ phức mà các tiếng có quan hệ về nghĩa (cả hai tiếng đều có nghĩa).
a) Xét từng từ trong các phương án:
- *rộng rãi* → láy (lặp phụ âm đầu r) ✔
- *uể oải* → láy (lặp phần vần -ải / -ể, hô ứng vần) ✔
- *vòi vọi* → láy (lặp phụ âm đầu v) ✔
- *xa xa* → láy toàn bộ (lặp lại cả tiếng *xa*) ✔
- *vắng lặng* → từ ghép: cả *vắng* và *lặng* đều có nghĩa (trống vắng – yên lặng), không phải từ láy ✘
- *tăm hơi* → từ ghép: *tăm* và *hơi* đều mang nghĩa (chỉ dấu vết, tin tức), không có quan hệ âm ✘
b) Loại trừ:
- Phương án A và B có *vắng lặng* (từ ghép) → loại.
- Phương án C có *tăm hơi* (từ ghép) → loại.
- Chỉ còn phương án D gồm bốn từ *rộng rãi, uể oải, vòi vọi, xa xa* — tất cả đều là từ láy và đều xuất hiện trong bài thơ *Bến đò trưa hè*.
Kết luận: Chọn đáp án D.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.