Giải Nói và nghe trang 145 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Thảo luận về vai trò của tình bạn trong cuộc sống.
Gợi ý trả lời
## Nói và nghe: Thảo luận về vai trò của tình bạn trong cuộc sống
*(Gợi ý từ bài thơ Khóc Dương Khuê của Nguyễn Khuyến — tiếng khóc trước sự ra đi của người bạn tri âm đã cho thấy tình bạn thiêng liêng, bền chặt đến nhường nào.)*
### a) Chuẩn bị và xác định vấn đề thảo luận
- Đề tài: Vai trò của tình bạn trong cuộc sống.
- Mục đích: Trao đổi, chia sẻ quan điểm để cùng hiểu rõ hơn giá trị của tình bạn; rèn kĩ năng nói rõ ràng, nghe tích cực và phản hồi lịch sự.
- Người tham gia: Nhóm học tập (4–6 bạn), có một người điều hành và một người ghi lại ý kiến.
- Kết nối với văn bản: Nguyễn Khuyến và Dương Khuê là đôi bạn tri kỉ "từ thuở đăng khoa", cùng vui buồn, cùng chí hướng. Khi bạn mất, nhà thơ đau đớn "Rượu ngon không có bạn hiền… / Câu thơ nghĩ đắn đo không viết". Chi tiết ấy là điểm tựa để khẳng định: tình bạn chân thành là một phần không thể thiếu của đời người.
###
b) Trình bày ý kiến (các luận điểm chính khi nói)
Mở đầu: Nêu vấn đề và dẫn dắt từ bài *Khóc Dương Khuê* — một trong những áng thơ cảm động nhất về tình bạn trong văn học Việt Nam.
Thân bài — vai trò của tình bạn:
1. *Chỗ dựa tinh thần:* Bạn bè là nơi ta sẻ chia niềm vui, nỗi buồn, giúp vơi bớt cô đơn và vượt qua khó khăn. Nỗi trống vắng của Nguyễn Khuyến khi mất bạn cho thấy bạn thân quan trọng đến mức nào.
2. *Động lực để hoàn thiện bản thân:* Bạn tốt khuyên nhủ điều hay, cùng nhau học tập, tiến bộ; "học thầy không tày học bạn".
3. *Nuôi dưỡng tình cảm và nhân cách:* Tình bạn chân thành dạy ta sự chân thành, lòng vị tha, biết quan tâm và trân trọng người khác.
4. *Mở rộng thế giới sống:* Nhờ bạn, ta có thêm trải nghiệm, góc nhìn và những kỉ niệm đẹp làm giàu tâm hồn.
Mở rộng / phản biện: Cần phân biệt bạn chân thành với mối quan hệ vụ lợi; tình bạn đẹp phải dựa trên sự tin cậy, tôn trọng và trung thực, không bao che cái sai.
Kết thúc: Khẳng định tình bạn là giá trị quý giá; mỗi người cần biết vun đắp, giữ gìn và sống xứng đáng với tình bạn ấy.
###
c) Thảo luận, trao đổi và thống nhất ý kiến
- Lắng nghe: Chú ý ghi lại ý chính của từng bạn, không ngắt lời.
- Phản hồi: Nêu điểm đồng tình, bổ sung hoặc nêu băn khoăn một cách lịch sự ("Mình đồng ý… và muốn bổ sung thêm…").
- Thống nhất: Người điều hành tổng hợp các ý kiến, chốt lại những vai trò cơ bản của tình bạn mà cả nhóm đồng thuận.
###
d) Kết luận chung của nhóm
Tình bạn giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống: là chỗ dựa tinh thần, là động lực phấn đấu và là môi trường nuôi dưỡng nhân cách. Như tiếng khóc Dương Khuê của Nguyễn Khuyến đã chứng minh, một tình bạn chân thành, thủy chung là tài sản tinh thần vô giá mà mỗi người cần biết trân trọng và gìn giữ suốt đời.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.