Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Bài 6 trang 142 SGK Ngữ văn 9

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu những nét giống nhau và khác nhau giữa kiểu bài trình bày ý kiến về một vấn đề và kiểu bài thảo luận về một vấn đề (lấy ví dụ từ các bài nói và nghe đã thực hiện ở học kì I để minh hoạ).

Gợi ý trả lời

Bài 6 — Ôn tập học kì I (trang 143): So sánh kiểu bài *trình bày ý kiến về một vấn đề* và kiểu bài *thảo luận về một vấn đề*

Cả hai đều là hoạt động nói và nghe đã học trong học kì I, cùng xoay quanh *một vấn đề* của đời sống. Có thể so sánh theo ba ý:

a) Những nét giống nhau

- Đều là hình thức giao tiếp bằng lời (nói – nghe) hướng tới một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống hoặc được gợi ra từ tác phẩm văn học.
- Đều đòi hỏi người nói xác định rõ vấn đề, nêu được ý kiến (quan điểm) của mình và dùng lí lẽ, bằng chứng để làm sáng tỏ, có sức thuyết phục.
- Đều cần chuẩn bị trước: tìm hiểu vấn đề, thu thập tư liệu, lập dàn ý, dự kiến những điều sẽ nói.
- Đều yêu cầu trình bày mạch lạc, rõ ràng, tự tin, ngôn ngữ phù hợp, biết kết hợp cử chỉ, nét mặt, giọng điệu và biết lắng nghe, tôn trọng người cùng giao tiếp.

b) Những nét khác nhau

| Phương diện | Trình bày ý kiến về một vấn đề | Thảo luận về một vấn đề |
|---|---|---|
| Số người | Một người trình bày trước tập thể/người nghe | Nhiều người (một nhóm) cùng tham gia |
| Mục đích | Nêu và bảo vệ ý kiến riêng của cá nhân, thuyết phục người nghe tán thành | Trao đổi nhiều ý kiến khác nhau để hiểu sâu vấn đề, đi tới cách hiểu/giải pháp chung |
| Tính tương tác | Chủ yếu một chiều (người nói → người nghe); người nghe hỏi/đáp sau khi nghe | Nhiều chiều: các thành viên luân phiên nói – nghe, phản hồi, bổ sung, tranh luận với nhau |
| Vai trò | Người nói là trung tâm | Có người điều hành (chủ trì), thư kí ghi chép và các thành viên bình đẳng |
| Kết quả | Người nghe hiểu và bị thuyết phục bởi quan điểm cá nhân | Tập thể đạt được sự thống nhất / nhận thức đầy đủ hơn về vấn đề |

c) Ví dụ minh hoạ từ các bài nói và nghe học kì I

- *Kiểu trình bày ý kiến:* bài “Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự” — mỗi học sinh tự chọn một sự việc (ví dụ ô nhiễm môi trường, an toàn giao thông…), nêu quan điểm riêng của mình kèm lí lẽ, bằng chứng để thuyết phục cả lớp; cả lớp nghe rồi đặt câu hỏi, nhận xét.
- *Kiểu thảo luận:* bài “Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống phù hợp với lứa tuổi (được gợi ra từ tác phẩm văn học)” — cả nhóm cùng bàn về một vấn đề (ví dụ: tình bạn, cách ứng xử với thiên nhiên… gợi ra từ văn bản đã học), mỗi thành viên nêu ý kiến, người điều hành dẫn dắt, các bạn trao đổi, phản biện để đi đến kết luận chung.

➡️ Như vậy, hai kiểu bài giống nhau ở bản chất (đều nói về một vấn đề, cần ý kiến + lí lẽ + bằng chứng) nhưng khác nhau ở số người tham gia, mục đích và tính tương tác: trình bày ý kiến thiên về cá nhân – một chiều, còn thảo luận là hoạt động tập thể – nhiều chiều.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.