Giải Bài 1 trang 142 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Xem lại văn bản đọc chính trong 5 bài học ở học kì I, lập bảng vào vở theo mẫu sau và ghi các thông tin cơ bản:
| Văn bản | Tác giả | Loại, thể loại | Nội dung | Đặc điểm hình thức |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | | | | |
Gợi ý trả lời
## Ôn tập học kì I – Bài 1 (trang 143)
Lập bảng thống kê các văn bản đọc chính trong 5 bài học ở học kì I (mỗi bài lấy các văn bản đọc chính, không tính văn bản thông tin / thực hành đọc):
| Văn bản | Tác giả | Loại, thể loại | Nội dung | Đặc điểm hình thức |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Chuyện người con gái Nam Xương (Bài 1) | Nguyễn Dữ | Truyện truyền kì (văn xuôi chữ Hán, trích *Truyền kì mạn lục*) | Số phận oan nghiệt của Vũ Nương – người phụ nữ nết na, đức hạnh; qua đó tố cáo chiến tranh phi nghĩa, lễ giáo phong kiến hà khắc và thói ghen tuông mù quáng chà đạp người phụ nữ. | Có yếu tố kì ảo (Vũ Nương sống ở thủy cung, hiện về bên bến sông); kết hợp tự sự với lời thoại, chi tiết thắt – mở nút (chiếc bóng); dựa trên cốt truyện cổ tích *Vợ chàng Trương*. |
| Dế chọi (Bài 1) | Bồ Tùng Linh (Trung Quốc) | Truyện truyền kì (trích *Liêu trai chí dị*) | Bi kịch của gia đình Thành do nạn cống nạp dế chọi; phê phán chế độ phong kiến tham lam, hiếu lạ đẩy dân lành vào khốn cùng. | Nhiều chi tiết kì ảo (con trai hóa thân thành dế); cốt truyện nhiều biến cố, kết thúc có hậu nhưng hàm ý phê phán sâu sắc. |
| Nỗi niềm chinh phụ (Bài 2) | Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn; bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (tương truyền) – trích *Chinh phụ ngâm* | Thơ trữ tình, thể song thất lục bát | Tâm trạng cô đơn, nhớ thương, sầu muộn của người chinh phụ khi tiễn chồng ra trận; tiếng nói phản đối chiến tranh, khát khao hạnh phúc lứa đôi. | Thể song thất lục bát; dùng điệp ngữ, từ láy, hình ảnh ước lệ, phép đối; giọng điệu da diết, thấm đẫm nỗi buồn. |
| Tiếng đàn mưa (Bài 2) | Bích Khê | Thơ trữ tình, thể song thất lục bát | Nỗi buồn man mác, sầu thương, niềm hoài cảm của khách tha hương trước cảnh mưa xuân rơi. | Thể song thất lục bát giàu nhạc tính; điệp từ "mưa", gieo vần linh hoạt, hình ảnh gợi cảm. |
| Kim – Kiều gặp gỡ (Bài 3) | Nguyễn Du – trích *Truyện Kiều* | Truyện thơ Nôm, thể lục bát | Cuộc gặp gỡ và mối tình chớm nở, trong sáng giữa Thúy Kiều và Kim Trọng trong tiết Thanh minh. | Thể lục bát; bút pháp ước lệ tượng trưng khi tả người, tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ tinh tế, giàu sức gợi. |
| Lục Vân Tiên đánh cướp, cứu Kiều Nguyệt Nga (Bài 3) | Nguyễn Đình Chiểu – trích *Truyện Lục Vân Tiên* | Truyện thơ Nôm, thể lục bát | Lục Vân Tiên một mình đánh tan bọn cướp Phong Lai, cứu Kiều Nguyệt Nga; ca ngợi lí tưởng nghĩa hiệp "giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha". | Thể lục bát mang màu sắc Nam Bộ; ngôn ngữ mộc mạc, bình dị; khắc họa nhân vật chủ yếu qua hành động và lời nói. |
| "Người con gái Nam Xương" – một bi kịch của con người (Bài 4) | Nguyễn Đăng Na | Văn bản nghị luận (nghị luận văn học) | Phân tích, làm sáng tỏ bi kịch của nhân vật Vũ Nương và giá trị nhân đạo, nghệ thuật của tác phẩm. | Hệ thống luận điểm rõ ràng; lí lẽ kết hợp bằng chứng lấy từ tác phẩm; lập luận chặt chẽ, thuyết phục. |
| Từ "Thằng quỷ nhỏ" của Nguyễn Nhật Ánh nghĩ về những phẩm chất của một tác phẩm viết cho thiếu nhi (Bài 4) | Trần Văn Toàn | Văn bản nghị luận (nghị luận văn học) | Bàn về những phẩm chất cần có của một tác phẩm viết cho thiếu nhi, qua việc phân tích truyện *Thằng quỷ nhỏ*. | Nêu vấn đề – giải quyết vấn đề mạch lạc; luận điểm, lí lẽ, bằng chứng gắn bó; cách lập luận giàu sức gợi mở. |
| Rô-mê-ô và Giu-li-ét (Bài 5) | Uy-li-am Sếch-xpia (Anh) | Kịch (bi kịch, trích) | Tình yêu mãnh liệt, say đắm, vượt lên mối thù truyền kiếp của hai dòng họ Môn-ta-ghiu và Ca-piu-let. | Hình thức kịch: lời đối thoại, độc thoại, chỉ dẫn sân khấu; ngôn ngữ giàu hình ảnh, so sánh, cảm xúc nồng nhiệt. |
| Lơ Xít (Bài 5) | Pi-e Coóc-nây (Pháp) | Kịch (bi kịch cổ điển, trích) | Xung đột giằng xé giữa tình yêu và danh dự, bổn phận trong lòng Rô-đri-gơ và Si-men. | Thể kịch cổ điển; lời thoại độc thoại, đối thoại bộc lộ nội tâm căng thẳng, ngôn ngữ trang trọng. |
Lưu ý khi làm bài: Có thể ghi gọn mỗi bài 1–2 văn bản đọc chính như bảng trên; cột "Đặc điểm hình thức" nên bám vào đặc trưng thể loại đã học (truyện truyền kì → yếu tố kì ảo; song thất lục bát → vần, nhịp 3/3; truyện thơ Nôm → lục bát, ước lệ; nghị luận → luận điểm – lí lẽ – bằng chứng; kịch → lời thoại, chỉ dẫn sân khấu).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.