Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Bài 1 trang 141 SGK Ngữ văn 9

Đọc mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm đọc một số văn bản nghị luận văn học và văn bản bi kịch. Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin đáng chú ý về các văn bản mà em đã đọc.

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn và bài làm tham khảo

Đây là bài tập Đọc mở rộng gắn với Bài 5 "Đối diện với nỗi đau" (văn bản bi kịch) và các bài có văn bản nghị luận văn học trong SGK Ngữ văn 9 KNTT. Em cần (1) tự tìm đọc thêm văn bản ngoài SGK thuộc hai thể loại trên, và (2) ghi lại vào *nhật kí đọc sách* những thông tin đáng chú ý. Có thể trình bày theo các bước sau:

a) Lập danh mục văn bản tự tìm đọc

- *Văn bản nghị luận văn học* (bàn về một tác phẩm, tác giả hoặc vấn đề văn học):
+ "Tiếng nói của văn nghệ" – Nguyễn Đình Thi.
+ "Ý nghĩa văn chương" – Hoài Thanh.
+ "Một vài suy nghĩ về *Truyện Kiều*" / các bài bình thơ Nguyễn Du.
+ Lời bình về bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" (Thanh Hải), "Sang thu" (Hữu Thỉnh)…
- *Văn bản bi kịch* (kịch có xung đột dẫn tới kết thúc đau thương):
+ "Rô-mê-ô và Giu-li-ét" – Sếch-xpia (trích).
+ "Vũ Như Tô" – Nguyễn Huy Tưởng (hồi cuối, cái chết của Vũ Như Tô, Đan Thiềm).
+ "Ăng-ti-gôn" – Xô-phốc-lơ (trích).

b) Mẫu phiếu/nhật kí đọc sách cho một văn bản nghị luận văn học

| Mục | Nội dung ghi chép |
|---|---|
| Tên văn bản / tác giả | *Tiếng nói của văn nghệ* – Nguyễn Đình Thi |
| Vấn đề nghị luận | Sức mạnh và ý nghĩa kì diệu của văn nghệ đối với đời sống con người |
| Hệ thống luận điểm | (1) Văn nghệ phản ánh và biểu hiện đời sống; (2) Văn nghệ cần thiết cho con người; (3) Văn nghệ cảm hóa, lay động tâm hồn bằng con đường tình cảm |
| Lí lẽ – bằng chứng tiêu biểu | Dẫn "Truyện Kiều", nhân vật An-na Ca-rê-nhi-na… để chứng minh tác động của văn nghệ |
| Nghệ thuật lập luận | Bố cục chặt, lí lẽ kết hợp dẫn chứng chọn lọc, giọng văn giàu hình ảnh và cảm xúc |
| Câu văn/ý tâm đắc | "Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật vào đốt lửa trong lòng chúng ta…" |
| Suy nghĩ của em | Giúp em hiểu vì sao đọc một tác phẩm hay lại khiến mình thay đổi cách nhìn, cách sống |

c) Mẫu nhật kí đọc sách cho một văn bản bi kịch

| Mục | Nội dung ghi chép |
|---|---|
| Tên văn bản / tác giả | *Rô-mê-ô và Giu-li-ét* – Sếch-xpia (trích hồi gặp gỡ và kết thúc) |
| Đề tài, bối cảnh | Tình yêu của đôi trẻ giữa mối thù truyền kiếp của hai dòng họ Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét ở thành Vê-rô-na |
| Xung đột bi kịch | Khát vọng tình yêu, hạnh phúc cá nhân >< định kiến, thù hận dòng họ và hoàn cảnh nghiệt ngã |
| Nhân vật chính | Rô-mê-ô, Giu-li-ét – những nhân vật mang khát vọng cao đẹp nhưng chịu kết cục đau thương (cái chết của cả hai) |
| Đặc điểm thể loại nhận ra | Có lời thoại (đối thoại, độc thoại), chỉ dẫn sân khấu; xung đột căng thẳng; kết thúc bi thảm → thanh lọc tâm hồn người đọc |
| Chi tiết gây ấn tượng | Màn tỏ tình bên khung cửa sổ; cái chết của cả hai khiến hai dòng họ hóa giải hận thù |
| Thông điệp – cảm nhận | Ca ngợi tình yêu và khát vọng tự do; lên án thù hận mù quáng. Em thấy xót xa và trân trọng giá trị của hòa giải, bao dung |

d) Rút ra điểm chung về hai thể loại (phần tổng kết của nhật kí)

- *Văn bản nghị luận văn học*: dùng luận điểm, lí lẽ, bằng chứng để làm sáng tỏ cái hay, cái đẹp của tác phẩm/vấn đề văn học; giúp người đọc hiểu sâu hơn giá trị của văn chương.
- *Văn bản bi kịch*: thể hiện qua lời thoại và chỉ dẫn sân khấu, xoay quanh một xung đột gay gắt giữa nhân vật (thường mang khát vọng, phẩm chất cao đẹp) với hoàn cảnh/thế lực đối nghịch, dẫn đến kết thúc bi thảm, từ đó khơi gợi nỗi xót thương và thanh lọc tâm hồn.

> Lưu ý khi làm bài: Đây là bài tập mở, không có đáp số cố định. Em nên chọn những văn bản mình *thực sự đã đọc*, ghi chép trung thực cảm nhận riêng và trình bày phiếu đọc sách rõ ràng theo các mục trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.