Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Câu 3 trang 127 SGK Ngữ văn 9

Lơ Xít (trích, Coóc-nây)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra diễn biến tâm trạng của Si-men trong đoạn trích.
(văn bản: Lơ Xít (Coóc-nây))

Gợi ý trả lời

Diễn biến tâm trạng của Si-men trong đoạn trích

Đoạn trích là cuộc gặp gỡ đầy kịch tính giữa Si-men và Rô-đri-gơ — người nàng yêu tha thiết nhưng lại vừa giết cha nàng trong cuộc quyết đấu để bảo vệ danh dự cho cha mình. Tâm trạng của Si-men vận động qua nhiều cung bậc, luôn bị xâu xé giữa tình yêu và bổn phận (hiếu nghĩa, danh dự):

a) Đau đớn, bàng hoàng và tủi hận khi đối diện người yêu đã giết cha. Mở đầu, Si-men chìm trong nỗi mất mát: cha vừa ngã xuống, người gây ra cái chết ấy lại chính là Rô-đri-gơ. Nàng vừa thương cha, vừa thấy tình yêu của mình bị tổn thương ghê gớm. Lời nàng vì thế mang sắc thái trách móc, đau khổ, thể hiện vết thương lòng không thể nguôi.

b) Giằng xé giữa lí trí và tình cảm — vừa phải căm hận, vừa không thể thôi yêu. Đây là trạng thái trung tâm. Bổn phận làm con buộc Si-men phải đòi nợ máu, phải coi Rô-đri-gơ là kẻ thù; nhưng trái tim nàng vẫn yêu chàng say đắm. Nàng thừa nhận chàng hành động đúng (giữ danh dự cho cha, như chính nàng cũng sẽ làm nếu ở địa vị ấy), nên càng yêu càng phải trả thù, càng trả thù lại càng đau. Mâu thuẫn không lối thoát này khiến tâm trạng nàng căng thẳng, dằn vặt tột độ.

c) Cao thượng mà kiên quyết: từ chối tự tay sát hại, đòi công lí qua con đường chính đáng. Khi Rô-đri-gơ trao kiếm, xin được chết dưới tay nàng, Si-men không nhận. Nàng không để tình riêng biến thành hành động trả thù cá nhân mù quáng, mà quyết theo đuổi công lí một cách đường hoàng (đòi nhà vua, pháp luật phân xử). Điều đó cho thấy ý thức trách nhiệm và phẩm giá cao đẹp của nàng.

d) Khẳng định tình yêu không đổi, dù phải làm tròn bổn phận. Cuối đoạn trích, Si-men không giấu được tình cảm chân thật: nàng vẫn yêu Rô-đri-gơ, thậm chí mong chàng được sống, dẫu bản thân buộc phải đứng về phía danh dự của cha mà truy tố chàng. Tâm trạng khép lại trong nỗi đau day dứt: làm trọn đạo hiếu thì phụ tình yêu, theo tình yêu thì phụ đạo hiếu.

Nhận xét chung: Diễn biến tâm trạng của Si-men là một quá trình giằng co dữ dội giữa tình yêu và bổn phận, giữa trái tim và lí trí. Chính sự xung đột ấy làm nổi bật vẻ đẹp nhân cách cao thượng của nàng và tạo nên kịch tính, chất bi hùng đặc trưng cho bi kịch cổ điển Pháp của Coóc-nây.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.