Giải Bài 3 trang 54 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Bố cục của bài thơ

Bài thơ *Mưa xuân* là lời tự tình của một cô gái quê đang tuổi yêu, kể lại một lần đi hội chèo để mong gặp người thương. Có thể chia bài thơ thành 4 phần theo diễn biến sự việc và tâm trạng nhân vật trữ tình:

- Phần 1 (khổ thơ đầu): Giới thiệu hình ảnh cô gái dệt lụa trong trắng, hồn nhiên và khung cảnh mùa xuân với *"mưa xuân phơi phới bay"* — gợi không khí tươi vui, rạo rực khi tình yêu mới chớm nở.
- Phần 2 (tiếp theo): Niềm háo hức, mong chờ của cô gái khi nghe tin *hội chèo làng Đặng*; cô nôn nao sửa soạn, vượt đồng sang xem hội với hi vọng gặp lại "anh".
- Phần 3 (tiếp theo): Nỗi thất vọng, buồn tủi khi người hẹn không đến; cô lủi thủi trở về một mình, cảnh vật cũng nhuốm màu buồn — *"mưa xuân đã ngại bay"*, hạt mưa thưa, lạnh lẽo.
- Phần 4 (khổ cuối): Niềm hi vọng, ước mong được gặp lại người thương ở mùa xuân, mùa hội năm sau — khép lại bằng dư vị vừa buồn vừa thiết tha chờ đợi.

b) Mạch cảm xúc của bài thơ

Mạch cảm xúc của bài thơ vận động theo diễn biến tâm trạng của cô gái, gắn chặt với hình ảnh *mưa xuân* xuyên suốt (mưa xuân như tấm gương phản chiếu lòng người):

- Mở đầu là niềm vui tươi, trong trẻo, rạo rực của trái tim mới biết yêu, hòa cùng sức sống mùa xuân (*mưa xuân phơi phới bay*).
- Tiếp đến là tâm trạng háo hức, hồi hộp, khấp khởi mong chờ khi được đi hội để gặp người thương.
- Rồi chuyển sang hụt hẫng, thất vọng, buồn tủi, cô đơn khi người không đến, trở về một mình trong mưa lạnh (*mưa xuân đã ngại bay*).
- Cuối cùng lắng lại thành nỗi nhớ nhung, khắc khoải và niềm hi vọng, chờ mong một cuộc gặp gỡ ở mùa xuân sau.

→ Như vậy, mạch cảm xúc đi từ vui — mong — buồn — hi vọng, thể hiện tinh tế những cung bậc tình cảm của một tâm hồn thiếu nữ chân quê, đằm thắm và giàu khao khát yêu thương.