Giải Bài 1 trang 54 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Phân tích đặc điểm hình thức bài thơ "Mưa xuân" (Nguyễn Bính)

Ta dựa vào khổ thơ mở đầu để nhận diện (các khổ sau giữ nguyên quy luật):

> Em là con gái trong khung cửi
> Dệt lụa quanh năm với mẹ già
> Lòng trẻ còn như cây lụa trắng
> Mẹ già chưa bán chợ làng xa.

a) Số tiếng trong mỗi dòng thơ

- Đếm số tiếng ở từng dòng: "Em / là / con / gái / trong / khung / cửi" = 7 tiếng; "Dệt / lụa / quanh / năm / với / mẹ / già" = 7 tiếng…
- Tất cả các dòng trong bài đều có 7 tiếng.
- → Bài thơ được viết theo thể thơ bảy chữ (thất ngôn) — một thể thơ quen thuộc của phong trào Thơ mới.

b) Cách gieo vần

- Vần được gieo ở tiếng cuối dòng (vần chân).
- Trong mỗi khổ bốn dòng, tiếng cuối dòng 2 hiệp vần với tiếng cuối dòng 4: *già – xa* (vần "a"); tiếng cuối dòng 1 và dòng 3 (*cửi – trắng*) không hiệp vần.
- → Bài thơ gieo vần chân, vần cách (tiếng cuối các dòng chẵn 2 và 4 hiệp vần), chủ yếu là vần bằng, tạo âm điệu nhẹ nhàng, êm ả, phù hợp giọng kể tâm tình.

c) Cách ngắt nhịp

- Mỗi dòng bảy tiếng thường được ngắt thành nhịp 4/3: "Em là con gái / trong khung cửi"; "Dệt lụa quanh năm / với mẹ già".
- Một số dòng có thể ngắt 2/2/3 tùy nội dung: "Lòng trẻ / còn như / cây lụa trắng".
- → Nhịp thơ chủ yếu là 4/3 (đôi chỗ 2/2/3), nhịp nhàng, uyển chuyển như lời tự sự của cô gái.