Giải Câu 8 trang 50 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Chủ đề của bài thơ

Bài thơ *Tiếng Việt* của Lưu Quang Vũ ngợi ca vẻ đẹp giàu có, trong sáng, gần gũi và sức sống bền bỉ của tiếng Việt; qua đó thể hiện tình yêu tha thiết, lòng tự hào sâu sắc đối với tiếng mẹ đẻ và ý thức gắn bó, trân trọng, gìn giữ tiếng nói của dân tộc.

b) Căn cứ xác định chủ đề

- *Nhan đề và hình tượng trung tâm:* Nhan đề "Tiếng Việt" cùng hình tượng tiếng Việt xuyên suốt toàn bài cho thấy đối tượng mà tác giả hướng tới ngợi ca chính là tiếng nói dân tộc.
- *Hệ thống hình ảnh, chi tiết:* Tiếng Việt hiện lên gắn với những gì thân thuộc, bình dị của đời sống và văn hóa Việt — tiếng mẹ gọi, tiếng ru, tiếng đồng lúa, con đò, lời ca dao, câu hát... Những hình ảnh ấy cho thấy tiếng Việt vừa mộc mạc, gần gũi, vừa giàu đẹp, giàu sức gợi.
- *Mạch cảm xúc và giọng điệu:* Cả bài là lời bày tỏ trực tiếp tình yêu, niềm tự hào ("Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa / Óng tre ngà và mềm mại như tơ") và sự gắn bó máu thịt với tiếng mẹ đẻ — đó là cơ sở để khẳng định chủ đề.
- *Nghệ thuật so sánh, liên tưởng:* Những so sánh độc đáo (tiếng Việt như đất cày, như lụa, như tơ, như bùn và như lụa...) làm nổi bật vẻ đẹp vừa khỏe khoắn, dân dã vừa tinh tế, mềm mại của tiếng Việt, góp phần thể hiện chủ đề ngợi ca.

c) Cảm hứng chủ đạo của bài thơ

Cảm hứng chủ đạo là cảm hứng ngợi ca kết hợp với cảm xúc yêu thương, tự hào: tác giả say sưa ngợi ca vẻ đẹp và sức sống của tiếng Việt, đồng thời bộc lộ tình yêu tha thiết, lòng biết ơn và niềm tự hào về tiếng mẹ đẻ — tiếng nói kết tinh tâm hồn, lịch sử và văn hóa của dân tộc.