Giải Theo dõi trang 47 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Cách sử dụng các biện pháp tu từ trong đoạn thơ

a) Điệp ngữ "mưa xuống" trong câu "Đầm mưa xuống, nẻo đồi mưa xuống": cụm từ "mưa xuống" được lặp lại hai lần, gắn với hai không gian khác nhau ("đầm" và "nẻo đồi"). Phép điệp gợi tả cơn mưa rơi khắp nơi, triền miên, phủ kín cả không gian từ mặt đầm đến sườn đồi, đồng thời tạo nhịp điệp đều đặn như tiếng mưa rả rích.

b) Điệp từ "mưa" lặp lại nhiều lần trong cả đoạn ("mưa xuống"… "Mưa trong ý khách mưa cùng nước non"): làm nổi bật hình tượng trung tâm của bài thơ là "tiếng đàn mưa", tạo âm hưởng vang vọng, dai dẳng, khiến mưa như thấm cả vào cảnh vật lẫn lòng người.

c) Điệp ngữ kết hợp đảo ngữ (điệp vòng) "bóng dương tà" → "bóng tà dương" trong câu "Bóng dương tà... rụng bóng tà dương": cùng ba tiếng nhưng được đảo trật tự, vừa láy lại vừa biến đổi, gợi cảnh chiều tà đang tàn lụi, ánh nắng cuối ngày rơi rụng; nhịp thơ trở nên luyến láy, chơi vơi, nhấn mạnh sự tàn phai, buồn vắng.

d) Phép điệp (liệt kê) hình ảnh rơi – rụng ("rụng bóng tà dương", "Hoa xuân rơi với bóng dương"): các hình ảnh cùng diễn tả sự tàn, sự buông rơi (nắng tàn, hoa rụng, mưa rơi) hô ứng với nhau, tô đậm không gian tàn tạ, gợi nỗi buồn man mác của cảnh và của lòng khách tha hương ("Mưa trong ý khách mưa cùng nước non").

Tác dụng chung: Việc dùng dày đặc điệp ngữ, điệp từ và đảo ngữ tạo nên nhạc tính réo rắt, luyến láy như một khúc đàn mưa; đồng thời làm cho mưa không chỉ là mưa của cảnh vật mà còn là mưa trong tâm hồn, trong nỗi niềm của con người — gắn kết cảnh và tình.